Kültürpark’ın hemen yanındaki, resmî adıyla Ege Dünya Ticaret Merkezi alanı olan Basmane Çukuru, yaklaşık 40 yıldır imar, mülkiyet ve yargı uyuşmazlıklarıyla boş duruyor. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), alanla bağlantılı ticari bütünlüğü 75 milyon dolar muhammen bedelle satışa çıkardı. İhale 2 Aralık 2026’da. Büyükşehir Belediyesi’nin alan için açtığı tapu iptali davasının karar duruşması ise ihaleden 6 gün önce, 26 Kasım’da. Belediye, karar duruşmasından 77 gün önce, 10 Eylül 2026’da yüklenici şirketlerle bir protokol imzaladı. Protokolün nihai metni bugüne kadar ne kamuoyuyla ne de meclis üyelerinin tamamıyla paylaşıldı. İzmir Barosu, TMMOB ve Kültürpark Platformu protokolün iptalini istiyor, CHP, Başkan Cemil Tugay hakkında suç duyurusunda bulundu. Büyükşehir ise “haklarımız satılmıyor” diyor.
Kültürpark Platformu, bugün İzmir Basmane’de Basmane Çukuru önünde yaptığı basın açıklamasıyla protokole ve olası bir yapılaşmaya karşı çıkarak alanın kamuya devredilmesini istedi. Platform, ardından Kültürpark içindeki Büyükşehir Belediye Meclisi önünde de açıklama yaptı; platformu temsil edecek bir heyet seçti ve bu temsilcinin mecliste söz alarak konuşmasını talep etti.
Satışa çıkan ne?
TMSF’nin ilanına göre satışa konu olan, “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü”. Bütünlük, EGS Gayrimenkul A.Ş. ile Güçyapı İnşaat Turizm Mühendislik Gayrimenkul Yatırımı Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait haczedilmiş taşınmazlar ve bunlara bağlı sözleşmelerden oluşuyor. Muhammen bedel 75 milyon ABD doları. Son teklif tarihi 1 Aralık 2026, ihale tarihi 2 Aralık 2026.
Borsada işlem gören Egeplast (EPLAS), ilan üzerine Kamuyu Aydınlatma Platformu’na açıklama yaptı. Açıklamaya göre Güçyapı, Egeplast’ın grup şirketi Ege Yıldız Plastik’in iştiraki.
Büyükşehir’e göre satışın hukuki dayanağı 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 134. maddesi. İhale, alanda kat karşılığı inşaatı yürütecek yatırımcıyı da belirleyecek. Bütünlük daha önce üç kez satışa çıkarılmış, 19 Ocak 2016’daki ihale de projeyi tamamlamamıştı.
40 yıllık kronoloji
1985-1991: Uygulama imar planı (1985), emsal 5 ve serbest yükseklik kararı (1986), otel ve kongre merkezi öngören nazım imar planı (1991).
1997: Belediye ile yüklenici şirketler arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandı. Proje imar, ruhsat, mülkiyet ve yargı uyuşmazlıkları nedeniyle tamamlanamadı.
2009: Dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu döneminde belediyenin sözleşmesel hakkı yüzde 11’den yüzde 30’a çıkarıldı. Tapuda ise belediyenin payı yüzde 11, şirketlerin payı yüzde 89 olarak görünüyor.
19 Ocak 2016: TMSF ihalesi yapıldı, proje yine tamamlanmadı.
2022: Büyükşehir, alan için geriye dönük tapu iptali davası açtı.
16 Ocak 2026: Büyükşehir Belediye Meclisi, çözüm yöntemini ve Başkan’a verilecek yetkiyi oy birliğiyle kabul etti.
10 Eylül 2026: Belediye ile yüklenici şirketler arasında nihai protokol imzalandı. TMSF, kamu alacaklısı ve muvafakat eden sıfatıyla protokole katıldı.
6 ve 13 Ekim 2026: Kültürpark Platformu protokole tepki gösterdi. İzmir Barosu, TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu ve Kültürpark Platformu ortak basın toplantısı düzenleyerek protokolün iptalini istedi.
26-27 Ekim 2026: TMSF’nin satış ilanı yayımlandı. Büyükşehir 27 Ekim’de ayrıntılı bir açıklama yaptı.
28 Ekim 2026: CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Sevda Erdan Kılıç, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Tugay hakkında “görevi kötüye kullanma” (TCK 257) iddiasıyla Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunduğunu açıkladı.
7 Kasım 2026: YENİ Parti Büyükşehir Meclisi Grup Başkanvekili Yağmur Yurdakul Özkan, nihai protokolü Hukuk Müşavirliği’nden istediklerini ama “bugüne kadar hâlâ paylaşılmadığını” açıkladı.
9 Kasım 2026: Kültürpark Platformu, Basmane Çukuru önünde basın açıklaması yaptı: “Basmane arazisi sahipsiz değildir, kamunundur.” Platform ardından Kültürpark içindeki Büyükşehir Belediye Meclisi önünde de açıklama yaptı, bir temsilci seçti ve temsilcisinin mecliste konuşmasını talep etti.
26 Kasım 2026, saat 13.30: Tapu iptali davasının karar duruşması (İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi).
1-2 Aralık 2026: TMSF ihalesinde son teklif ve ihale günü.
Protokol ne öngörüyor?
Büyükşehir’in açıklamasına göre protokol, toplam 104.000 metrekarelik emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 metrekarelik bağımsız bir Belediye Hizmet Binası öngörüyor. Bina, yapı ruhsatından itibaren 900 gün içinde tamamlanacak ve belediyeden ek bedel istenmeden, takyidatsız olarak belediye adına tescil edilecek. Yatırımcının yükümlülükleri banka teminat mektubu ve sözleşmesel güvencelerle korunacak. Belediye, Kültürpark’taki yaklaşık 27.000 metrekarelik ömrünü tamamlamış hollerin bu binaya taşınmasıyla kaldırılıp yeşil alana dönüştürülebileceğini savunuyor.
Evrensel’in aktardığına göre planlanan yapı en fazla 22 katlı ve 84 metre yüksekliğinde olacak.
Suç duyurusundaki iddialar
Sevda Erdan Kılıç’ın açıklamasına göre yaklaşık 21 dönümlük alana ilişkin protokoller kamunun mülkiyet haklarını riske atıyor. Kılıç, belediyenin alanın yalnızca yüzde 30’unda uzlaştığını ve kalan yüzde 70 üzerindeki haklardan vazgeçtiğini öne sürüyor.
Kılıç’ın aktardığına göre niyet protokolünün 5.1 maddesi tapu iptali davalarının geri alınmasını ve ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasını, 5.2 maddesi banka teminatlarına ilişkin takiplerden vazgeçilmesini, 4.6 maddesi ise imar planlarının değiştirilmesini öngörüyor. Kılıç, Meclis’in 16 Ocak 2026’da Başkan’a verdiği geniş yetkinin de hukuken incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Bunlar Kılıç’ın iddiaları. Maddelerin nihai protokolde aynen yer alıp almadığı, metin açıklanmadığı için doğrulanamıyor. Tugay ve Büyükşehir, suç duyurusuna ilişkin bir açıklama yapmadı.
İtirazlar
İzmir Barosu Başkanı Sefa Yılmaz, TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu adına Ulaş Kırım ve Kültürpark Platformu adına Cengiz Kaygısız’ın 13 Ekim’deki açıklamasına göre:
Arazi 90 yıldır halka ait ve üç bilirkişi raporu alanın tamamının belediyeye, dolayısıyla halka ait olduğunu oy birliğiyle ortaya koyuyor. Belediye, kazanılmak üzere olan davadan feragat ederek alanın yüzde 70’ini sermayeye bırakmayı “çözüm modeli” olarak sunuyor. Protokol meclis üyelerinden bile saklandı ve Başkan’a “ucu açık” yetki verdi; bu yetki 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 3194 sayılı İmar Kanunu’na aykırı. 84 metrelik yapı, ikinci derece doğal ve tarihi sit alanında Kültürpark’ı gölgede bırakacak.
Yılmaz, feragati “kamu zararı ve kent suçu” olarak niteledi. Açıklamada protokolün derhal iptali, davalardan feragat edilmemesi ve alanın rant alanına dönüştürülmemesi istendi.
Büyükşehir’in yanıtı
Büyükşehir, 27 Ekim’deki açıklamasında ihaleyi kendisinin değil TMSF’nin düzenlediğini, belediyenin “satıcı değil” olduğunu ve 75 milyon doların belediye hakkının satış bedeli değil, ticari bütünlüğün ihale başlangıç değeri olduğunu belirtti.
Feragat iddiasına karşı belediye, haklardan “karşılıksız” vazgeçildiği yorumunun gerçeği yansıtmadığını, davalardaki karşılıklı taleplerin sona ermesinin protokoldeki edimlerin tamamen yerine getirilmesi koşuluna bağlandığını savundu. Devam eden davalardaki bilirkişi raporlarının kesinleşmiş yargı kararlarıyla aynı sonucu doğurmadığını da ekledi.
İki tarafın anlatısı nerede ayrışıyor?
Meclis: Belediye, meclisin 16 Ocak 2026’da yöntemi ve yetkiyi oy birliğiyle kabul ettiğini söylüyor. Ancak meclis Ocak’ta yetki verdi, nihai protokol Eylül’de imzalandı. YENİ Parti Grup Başkanvekili Özkan’a göre nihai metin hâlâ meclis üyeleriyle paylaşılmadı. AKP Grup Başkanvekili Hakan Yıldız ise metni paylaşabileceğini söyledi. Yani metin bazı meclis üyelerinin elinde olabilir, diğerlerinin değil.
Dava: Baro, davanın kazanılmak üzere olduğunu ve bilirkişi raporlarının belediye lehine olduğunu söylüyor. Belediye, bilirkişi raporlarının kesin hüküm olmadığını vurguluyor. Kılıç’a göre niyet protokolü davanın geri alınmasını öngörüyor. Protokol karar duruşmasından 77 gün önce imzalandı; karar duruşması ihaleden 6 gün önce.
Pay: Baro ve Kılıç alanın yüzde 70’inden vazgeçildiğini söylüyor. Belediye, yüzde 30’luk sözleşmesel hakkın korunduğunu söylüyor. Tapuda ise belediyenin payı yüzde 11.
Siyasi bağlam
Protokol 10 Eylül 2026’da imzalandı. Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, 7 Ekim 2026’da AK Parti’ye katıldı; rozetini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan taktı (NTV). Meclis kararı ise Tugay’ın katılımından önce, 16 Ocak 2026’da oy birliğiyle alınmıştı. Suç duyurusu, Tugay’ın eski partisi CHP’den geldi.
Son gelişmeler (5-7 Kasım)
5 Kasım: DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, Basmane Çukuru satışını TBMM gündemine taşıdı. Haberlere göre Akın, Çevre Bakanı Murat Kurum’a 12, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e 14 ve İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’ye 12 olmak üzere toplam 38 soru önergesi verdi. Sorular arasında belediyenin bilirkişi raporları lehine olmasına rağmen davadan neden vazgeçeceği, 31.200 metrekarelik binanın tam mülkiyetle karşılaştırması, TMSF’nin 75 milyon dolarlık muhammen bedeli nasıl belirlediği ve Güç Yapı ile EGS’nin borçları ile teminatlar yer alıyor. Bakanlıklardan yanıt gelmedi.
7 Kasım: Kültürpark Platformu ve emek-demokrasi güçleri, 10 Eylül tarihli protokolün kamuoyuna açıklanmasını ve alan hakkındaki kararların şeffaf ve katılımcı biçimde alınmasını istedi. Çağrıyı aktaran haberde Büyükşehir’in bir yanıtı yer almıyor.
7 Kasım: AK Parti Büyükşehir Meclisi Grup Başkanvekili Hakan Yıldız, YENİ Parti İzmir İl Başkanı Çağatay Güç’ü eleştirdi. Yıldız’a göre Basmane Çukuru çözümü için Cemil Tugay döneminde meclise üç kez önerge geldi ve hepsi oy birliğiyle kabul edildi; Güç ise ocak ayında bir protokole “evet” demişken bugün karşı çıkıyor. Yıldız ayrıca sorunun 29 yıldır çözülemediğini söyledi. Bu, Yıldız’ın öne sürdükleri; Güç’ün yanıtı aktarılan haberde yer almıyor.
84 metrelik yükseklik nereden geliyor?
Ege’de Sonsöz’ün 6 Mayıs 2026 tarihli haberine göre, Konak İsmet Kaptan Mahallesi’ndeki 1039 ada 8 parsel (yaklaşık 20.866 metrekare) için 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği askıya çıktı. Parselde daha önce “serbest” olan azami yükseklik, değişiklikle 84 metre oldu. Haber dayanak olarak şu kararları gösteriyor: İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 28 Kasım 2024 tarihli ve 18626 sayılı kararı (kurulun yükseklik ölçütünde Hilton Oteli’ni referans aldığı belirtiliyor), Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 24 Kasım 2025 tarihli ve 04.1325 sayılı kararı ve Kurul’un 5 Şubat 2026 tarihli ve 20897 sayılı kararı.
Aynı habere göre toplam inşaat alanı 104.000 metrekare; bunun yüzde 30’u Büyükşehir hizmet binasına, yüzde 70’i turizm ve ticaret kullanımına ayrılıyor. Parselde Büyükşehir’in payı 2.304, EGS ve Güç Yapı’nın payı 18.565 metrekare olarak veriliyor. Yapılaşmada Koruma Kurulu’nun onayı şart ve 9 Eylül Meydanı cephesinden 80 metre çekme mesafesi öngörülüyor. Yani yükseklik ve inşaat alanına ilişkin plan süreci, 10 Eylül 2026’daki protokolden önce, Kasım 2025’te meclisten geçerek başlamış. Kararların aslına ulaşılamadı; bilgiler tek habere dayanıyor.
Kültürpark Platformu’ndan 9 Kasım açıklaması: “Basmane arazisi sahipsiz değildir, kamunundur”
Kültürpark Platformu, 9 Kasım’da İzmir Basmane’de Basmane Çukuru önünde yaptığı basın açıklamasıyla alanda “kent suçuna konu olacak bir yapılaşmaya” izin vermeyeceğini duyurdu. Kültürpark Platformu, alanın ikinci derece tarihi ve doğal sit alanında, Kemeraltı Çarşısı’nın hemen yanında ve Kültürpark’ın ayrılmaz bir parçası olarak durduğunu belirtti. Burada yapılacak gökdelen ya da alışveriş merkezi gibi herhangi bir yapının Kültürpark’ın ve Basmane’nin bütünlüğünü bozacağını, alanın sit niteliğini yitirmesine yol açacağını savundu.
Kültürpark Platformu, “haksız ve hukuksuz biçimde sermayeye devredildiğini” söylediği arazinin tapusunun iptal ettirilerek İzmir halkına, yani kamuya devredilmesini istiyor. Alanın Ermeni hastanesi, otobüs terminali ve ESHOT otobüs garajı gibi kamusal alan olarak görülüp kullanıldığını da hatırlattı.
Kültürpark Platformu’nun anlattığı tarihçe
Kültürpark Platformu’nun anlatımına göre arazi, 1988’de dönemin Belediye Başkanı Burhan Özfatura döneminde “lüks bir otel ve alışveriş merkezi” için kat karşılığı ya da doğrudan satış odaklı projelendirilerek satışa çıkarıldı; ihale Asil Nadir’de kaldı. 1990’da Yüksel Çakmur başkanlığı devralınca Nadir’e yatırdığı para iade edildi, ihale iptal edildi ve arazi geri alındı. Kültürpark Platformu, Özfatura’nın 1994’te yeniden seçilmesinin ardından satış konusunun gündemde kaldığını, 1997’de açılan kat karşılığı ihalede ise inşaatın en başında tapunun tamamının ihaleyi alan şirketlere verildiğini savunuyor. Bu şirketlerin hakları sonradan TMSF’ye devrolundu.
Kültürpark Platformu, 2004’te Aziz Kocaoğlu’nun başkanlığa gelmesinin ardından emek ve demokrasi güçlerinin hem Kültürpark’ı hem de Basmane arazisini korumaya yöneldiğini, platformun 2016’da kurulduğunu anlatıyor. Kocaoğlu ve TMSF’nin araziyi Folkart’a sunduğunu, kent muhalefetinin zorlamasıyla yatırılan paranın Asil Nadir sürecindeki gibi iade edilerek arazinin belediyeye döndüğünü söylüyor. 2022’de Tunç Soyer’in başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ve teminat mektubunun nakde çevrilip belediyeye ödenmesi talebiyle dava açıldı.
Üç bilirkişi raporu
Açıklamaya göre dava için mahkemece üç ayrı bilirkişi raporu hazırlatıldı: 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli. Kültürpark Platformu, üç raporun da belediyenin tapu iptali ve tescil talebini haklı bulduğunu, bilirkişilerin arazinin mülkiyeti konusunda görüş birliği içinde olduğunu, yalnızca alacak miktarlarında farklı hesaplar yaptığını aktarıyor.
Kültürpark Platformu’nun aktardığına göre bilirkişiler şu noktaların altını çizdi: Yükleniciler edimlerini yerine getirmedi ve çukur kazmak mülkiyet hakkı doğurmaz. İnşaatın en az yüzde 90’ının tamamlanmamış olması, geleceğe dönük inşaata güvenilerek peşinen verilen tapuların geçersizliği, yüklenicilerin TMSF yönetimine geçmesiyle mali ve hukuki ehliyetlerini kaybetmeleri ve 30 yıllık eylemsizliği haklı gösterecek bir durumun bulunmaması, geriye etkili feshi geçerli kılıyor. Kahramanlar Otoparkı’nın Yap-İşlet-Devret karşılığı ticari bir iş olduğu ve süresinin dolduğu, kazılan çukurun bugün kamuya hiçbir yararı bulunmadığı, yüklenicilerin temel masraflarına ilişkin taleplerin ise arazinin mülkiyetinden ayrı olduğu da raporlarda yer alıyor. Önce mülkiyetin geri kazanılması, ardından parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiyesi gerektiği belirtiliyor.
Kültürpark Platformu, üç raporun birlikte değerlendirildiğinde “tablonun net” olduğunu savunuyor: Hak edilmemiş tapuların iadesi zorunlu, geriye etkili fesih kesin, mali yetersizlik sabit ve parasal talepler tapu devrine engel değil. Büyükşehir ise 27 Ekim’deki açıklamasında devam eden davalardaki bilirkişi raporlarının kesinleşmiş yargı kararlarıyla aynı sonucu doğurmadığını söylemişti.
Tugay’a yönelik suçlama ve talepler
Kültürpark Platformu açıklamada Cemil Tugay’ı doğrudan hedef aldı. Tugay’ın seçildiği günden bu yana tüm bilirkişi raporlarını bildiğini, buna rağmen Basmane arazisini “sermayeye peşkeş çekmek için” hepsini görmezden geldiğini öne sürdü. Bu, Kültürpark Platformu’nun iddiası. Tugay ve Büyükşehir’in açıklamaya ilişkin bir yanıtı bu haber yazılırken yoktu.
Kültürpark Platformu, kente ilişkin süreçlerin şeffaf ve katılımcı biçimde yürütülmesini istiyor. Alanın kamu malı olduğunu, bu alan hakkında bir tasarruf geliştirilmeden önce kamuda kalmasına yönelik yöntemlerin tartışmaya açılması, akademik kuruluşların, meslek odalarının ve kent paydaşlarının sürece dahil edilmesi gerektiğini bir kez daha dile getirdi. Açıklama şu üç cümleyle sona erdi: “Basmane Çukuru kamunundur”, “Kamusal haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz”, “Basmane Çukuru Kültürpark’ın ayrılmaz parçasıdır.”
Açıklamanın ardından Kültürpark’taki meclis önü
Kültürpark Platformu açıklamayı bugün, 9 Kasım’da, Basmane Çukuru önünde yaptı. Ardından Kültürpark içindeki Büyükşehir Belediye Meclisi önünde de açıklama yapıldı. Platform, kendisini temsil edecek bir temsilci seçti ve bu temsilcinin mecliste söz alarak konuşmasını talep etti. Talebe ilişkin Büyükşehir’den ya da meclis başkanlığından bir yanıt bu haber yazılırken yoktu. Eylem, tapu iptali davasının karar duruşmasına 17 gün, TMSF’nin 2 Aralık ihalesine ise 23 gün kala yapıldı.
Kültürpark Platformu’nun bugünkü talepleri, 13 Ekim’de İzmir Barosu ve TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu ile birlikte dile getirdiği taleplerin devamı niteliğinde: Protokolün kamuoyuna açıklanması, davadan feragat edilmemesi ve alanın rant alanına dönüştürülmemesi.
Kaynaklar
Kültürpark Platformu, Basmane Çukuru önünde yapılan basın açıklaması (9 Kasım 2026)
YatırımX, EPLAS KAP açıklaması ve TMSF ihale tarihi (26 Ekim 2026)
Yeni Bakış, Büyükşehir açıklaması “Haklarımız satılmıyor” (27 Ekim 2026)
Gerçek İzmir, Büyükşehir’in ihale sonrası açıklaması (27 Ekim 2026)
Yeni Bakış, “Kılıç’tan Tugay hakkında suç duyurusu” (28 Ekim 2026)
Gazete Pürüz, Yağmur Yurdakul Özkan: “Nihai protokol gizleniyor” (7 Kasım 2026)
Ege’de Sonsöz, Kültürpark Platformu’nun protokol çağrısı (7 Kasım 2026)
Ege Telgraf, Hakan Yıldız’ın Çağatay Güç’e yanıtı (7 Kasım 2026)
Ege’ye Bakış, İbrahim Akın’ın soru önergeleri (5 Kasım 2026)
Ege’de Sonsöz, Basmane Çukuru imar planı değişikliği (6 Mayıs 2026)
Ege’de Sonsöz, İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu açıklaması (13 Ekim 2026)
Evrensel, İzmir Barosu, TMMOB ve Kültürpark Platformu açıklaması (13 Ekim 2026)
Evrensel, Kültürpark Platformu’ndan protokole tepki (6 Ekim 2026)
Evrensel, 22 kat ve 84 metre bilgisi (30 Ekim 2026)
Evrensel, “CHP’den Cemil Tugay hakkında suç duyurusu” (28 Ekim 2026)
NTV, Tugay’ın AK Parti’ye katılımı (7 Ekim 2026)
[…] Parti Grubu’nun önergesiyle 9 Kasım Pazartesi günü alındı. Konunun arka planı için Basmane Çukuru haberimize […]
[…] Basmane Çukuru’nun 40 yıllık geçmişi, protokol ve ihale süreci için İzGündem’in dosya haberi: Basmane Çukuru: 40 yıllık arsa, gizli protokol iddiası ve 2 Aralık ihalesi […]