İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 9 Kasım’da meydana gelen patlamada yaşamını yitiren işçilerin aileleri için İzmir iş dünyası “Bir Acıya Bin Omuz” adıyla dayanışma kampanyası başlattı. İzmir Ticaret Odası (İZTO), Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) ve İzmir Ticaret Borsası’nın ortak duyurduğu kampanya, geride kalan ailelere destek sağlamayı amaçlıyor. Ancak bağış çağrısı, işçi ailelerinin yasal tazminat haklarının yerine geçip geçemeyeceği ve facianın sorumlularının hesap vermesi gerekliliği üzerinden yeni bir tartışma başlattı.
Üç kurumdan ortak dayanışma fonu
İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve İzmir Ticaret Borsası, 12 Kasım 2026 tarihli duyurularında HABAŞ tesislerindeki patlamada hayatını kaybeden işçilerin aileleri için ortak bir bağış kampanyası başlattıklarını açıkladı. “Bir Acıya Bin Omuz” adı verilen kampanyayla toplanacak bağışların bir Dayanışma Fonu’nda değerlendirilmesi ve işçilerin geride bıraktığı ailelere destek sağlanması hedefleniyor.
Üç kurum, İzmir iş dünyasının temsilcilerini kampanyaya katılmaya çağırdı. Açıklamada, ailelerin geleceğe daha güvenle bakabilmesi için destek sağlanacağı belirtildi. Kampanyanın bağış yöntemi, banka hesapları, fonun yönetimi, yararlanıcıların belirlenme ölçütleri ve yardımın hangi takvimle yapılacağı ise ilk duyuruda ayrıntılandırılmadı. Bu nedenle kamuoyunun, resmî hesap ve uygulama esasları açıklanmadan doğrulanmamış hesap numaralarına para göndermemesi önem taşıyor.
Bağış kampanyası neden tartışma yarattı?
Kampanya, ailelere acil ve uzun vadeli destek sağlama amacıyla duyurulurken, iş güvenliği sorumluluğu ve yasal tazminat yükümlülükleri tartışmasını da beraberinde getirdi. YENİ Parti İzmir Milletvekili Murat Bakan, şirket yönetim kurulu başkanının ev hapsiyle serbest bırakılması ve bağış kampanyası başlatılması üzerinden eleştiriler yöneltti. Bakan, işçi ailelerine tazminatların mahkeme kararını beklemeden ödenmesi, denetim kayıtlarının açıklanması ve soruşturmanın işletmenin en üst sorumlusuna kadar yürütülmesi gerektiğini savundu.
Bu açıklama siyasi bir değerlendirme ve talep niteliğinde. Soruşturmanın hukuki sonucu veya herhangi bir kişinin cezai sorumluluğu kesinleşmiş değil. Bağış kampanyası da işverenin iş hukuku, sosyal güvenlik ve tazminat mevzuatından doğabilecek yükümlülüklerini ortadan kaldıran bir mekanizma değil. Dayanışma yardımı ile yasal tazminat birbirinden farklı başlıklar.
İşçi ailelerinin hakları: Bağış, tazminatın yerine geçmez
İş kazasında yaşamını yitiren çalışanların yakınları, olayın koşullarına göre iş mevzuatı, sosyal güvenlik mevzuatı ve genel hükümlere dayanan çeşitli haklara sahip olabilir. Ölüm geliri ve cenaze ödeneği gibi sosyal güvenlik hakları ile işverenin kusuru ve hukuki sorumluluğuna bağlı maddi ve manevi tazminat talepleri ayrı hukuki süreçlerdir. Hak sahiplerinin durumu, işçinin sigortalılık statüsü, olayın iş kazası niteliği, kusur tespiti ve ilgili yargı kararları çerçevesinde değerlendirilir.
Bu nedenle dayanışma fonundan yapılacak yardımın, işverenin veya diğer sorumluların yasal yükümlülüklerinden mahsup edilip edilmeyeceği, hangi şartlarla verileceği ve ailelerin mevcut haklarını etkileyip etkilemeyeceği açık biçimde düzenlenmeli. Kampanyayı yürüten kurumların fonun bağımsız denetimi, dağıtım kriterleri ve hesap verebilirliği konusunda ayrıntılı bilgi vermesi kamu yararı açısından önem taşıyor.
İzmir Barosu suç duyurusunda bulundu
İzmir Barosu, 11 Kasım’da yaptığı açıklamayla HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya ilişkin suç duyurusunda bulundu. Baro, başvurusunda şirket yönetim kurulu başkanı, fabrika ve tesis sorumluları, iş güvenliği uzmanları, teknik yetkililer ve soruşturma sonucunda tespit edilecek diğer kişilerin sorumluluğunun araştırılmasını istedi.
Baronun başvurusunda, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin mevzuata uygun alınıp alınmadığı, gerekli bakım ve denetimlerin yapılıp yapılmadığı, olası risklerin önceden bilinip bilinmediği ve geçmiş dönemlerdeki kaza kayıtlarının incelenmesi gerektiği belirtildi. Dilekçede, olayın niteliğine göre olası kastla öldürme veya bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma suçlarının değerlendirilmesi talep edildi. Bu ifadeler suç duyurusunda yer alan hukuki nitelendirme talepleridir; mahkeme tarafından verilmiş kesin hüküm değildir.
Can kaybı sayısında haberlerde neden farklı rakamlar var?
Patlamanın ardından ilk saatlerde arama-kurtarma çalışmaları sürerken can kaybı ve yaralı sayıları aşamalı olarak güncellendi. İzmir iş dünyasının kampanya duyurusunda 18 işçiden söz edilirken, daha sonraki bazı haberlerde can kaybı 19 olarak aktarıldı. Farklı tarihlerde yayımlanan açıklamalar ve güncellemeler nedeniyle rakamlar haber arşivlerinde değişebiliyor. Bu haberde kampanya duyurusunun kendi tarihindeki 18 sayısı ile sonraki haberlerde yer alan 19 sayısı birbirinden ayrılarak aktarılıyor; kesin ve güncel resmî bilanço için yetkili makamların son açıklaması esas alınmalı.
Asıl soru: Patlama nasıl meydana geldi, hangi önlemler alınmıştı?
Patlamanın teknik nedeni ve sorumluluk zinciri, soruşturmanın aydınlatması gereken temel başlıklar arasında. CHP heyetinin 11 Kasım tarihli raporunda işçilerin ve iş güvenliği uzmanlarının aktardığı bazı teknik iddialara yer verildi. Raporda, potayı indiren vincin doğal gaz borusuna çarpmasının patlamaya yol açmış olabileceğine ilişkin anlatımlar aktarılırken, olayın tek bir operatör hareketiyle açıklanamayacağı; tesisin risk değerlendirmesi, bakım kayıtları, güvenlik sistemleri ve denetim süreçlerinin de incelenmesi gerektiği savunuldu.
Bu anlatımlar bağımsız bilirkişi raporuyla kesinleşmiş teknik tespitler olarak sunulmamalı. Soruşturma kapsamında kamera kayıtları, bakım ve onarım belgeleri, vardiya çizelgeleri, iş güvenliği eğitimleri, risk analizleri, ekipman kontrolleri ve doğal gaz hattına ilişkin teknik kayıtların incelenmesi gerekiyor. Patlamanın kesin oluş nedeni, yetkili soruşturma makamlarının ve bilirkişilerin bulguları açıklanana kadar kesin hükümle ifade edilemez.
Bağış fonunda şeffaflık neden önemli?
Dayanışma fonunun güvenilirliği için toplanan bağışların miktarı, fonun hangi kurum veya yapı tarafından yönetileceği, ailelerin nasıl belirleneceği, yardımın tek seferlik mi yoksa uzun vadeli mi olacağı ve harcamaların nasıl denetleneceği açıklanmalı. Ailelerin kişisel verilerinin korunması, destekten yararlanma şartlarının eşit uygulanması ve kamuoyuna düzenli mali rapor sunulması da önemli. Kurumların ilk duyurusunda bu ayrıntıların ilerleyen günlerde paylaşılacağı belirtilmişti.
İzGündem’in değerlendirmesi: Dayanışma ve hesap verme birbirinin alternatifi değil
HABAŞ faciasının ardından ailelere destek sağlanması toplumsal dayanışma bakımından değerli olabilir. Ancak bağış kampanyası, iş güvenliği önlemlerinin araştırılması, kamu denetiminin sorgulanması ve hukuki sorumluların ortaya çıkarılması gerekliliğini ortadan kaldırmıyor. Ailelerin hem dayanışma desteğine hem de yasaların tanıdığı haklara erişebilmesi gerekiyor. Sürecin güvenilir biçimde ilerlemesi, soruşturmanın bağımsız ve şeffaf yürütülmesine, fonun hesap verebilirliğine ve işçi ailelerinin karar süreçlerinde söz sahibi olmasına bağlı.
Kaynaklar
- İzmir Ticaret Borsası – “Bir Acıya Bin Omuz” kampanya duyurusu, 12 Kasım 2026
- İzmir Barosu – Suç duyurusu açıklaması, 11 Kasım 2026
- CHP – Aliağa HABAŞ Faciası Raporu, 11 Kasım 2026
- Cumhuriyet / ANKA – Murat Bakan’ın tazminat ve soruşturma çağrısı, 13 Kasım 2026
- Dokuz Eylül – Kampanyanın kapsamı ve fon bilgileri, 11 Kasım 2026