İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen oturumda, aşırı sıcaklarla mücadele için Avrupa ülkelerine üç temel çağrıda bulundu. Tugay; kentlerin erken uyarı verilerine ve finansman kaynaklarına doğrudan erişmesini, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı’nın Avrupa Birliği dışındaki kentleri de kapsamasını ve iyi uygulamaların finanse edilebilir projelere dönüştürülmesini istedi.
İrlanda-AB Pavyonu’nda “Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa’yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına” başlığıyla düzenlenen oturumda konuşan Tugay, İzmir’de önümüzdeki iki yıl boyunca sıcaklardan en fazla etkilenen ve kendini koruma imkânı en sınırlı mahallelere öncelik vereceklerini açıkladı.
Üç çağrının merkezinde veri, finansman ve kapsayıcılık var
Tugay’ın ilk talebi, kentlerin sıcaklık risklerine ilişkin erken uyarı verilerine ve gerekli kaynaklara doğrudan erişebilmesi oldu. İkinci olarak, sıcak hava dalgaları sınır tanımadığı için Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı’nın yalnızca Avrupa Birliği üyesi kentlerle sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Üçüncü çağrısında ise başarılı fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının destekleyebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olunmasını istedi.
Oturumda Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi program yöneticisi Oliver Schmoll, Wellcome iklim ve sağlık politikaları temsilcisi Arthy Hartwell ve Dünya Ekonomik Forumu’nun dirençli sağlık hizmetleri alanındaki temsilcisi Judith Moore da yer aldı.
Sıcak hava dalgaları herkesi aynı ölçüde etkilemiyor
Tugay, aşırı sıcakların yalnızca meteorolojik bir olay değil, aynı zamanda halk sağlığı, ekonomi ve sosyal adalet meselesi olduğunu vurguladı. Kalp ve göğüs hastalığı bulunanlar, yalnız yaşayan yaşlılar, açık alanda çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocuklar yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilenebilen gruplar arasında sayıldı.
İnşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde açık alanda çalışanların korunması için çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi; otobüs duraklarında, yoğun yaya güzergâhlarında ve işlek sokaklarda gölgelik alanlarla su kaynaklarının artırılması gerektiğini belirtti. Kentlerin ağaç, gölgelik, su ve yeşil alanlardan oluşan doğal koruma katmanının zayıflamasının sıcaklık riskini büyüttüğüne dikkat çekti.
İzmir’de risk haritaları ve mahalle ölçeğinde önlem hedefi
Tugay, İzmir Planlama Ajansı’nın sıcaklık, gölgelik alanlar ve yeşil örtü verilerini nüfus bilgileriyle birlikte haritalandırma çalışmalarından söz etti. Bu tür verilerin, sıcaklık yükünün yüksek olduğu ve korunma imkânlarının sınırlı bulunduğu mahallelerin belirlenmesine yardımcı olabileceğini ifade etti. İzmir95 Erken Çocukluk Programı kapsamında ailelerle kurulan temasın da risk altındaki kişilere ulaşmada kullanılabileceğini belirtti.
Belediye başkanının açıklamasına göre önümüzdeki iki yılın önceliği, sıcaklardan en fazla etkilenen ve kendini koruma imkânı en sınırlı mahalleler olacak. Bu yaklaşımın uygulamaya dönüşmesi için hangi mahallelerin önceliklendirileceği, ölçütlerin nasıl belirleneceği, ayrılan bütçe ve takvimin ne olacağı önem taşıyor.
Uyarı tek başına yetmez: Önceden belirlenmiş eylem planı gerekiyor
Tugay, erken uyarı sistemlerinin yalnızca sıcaklık uyarısı yayımlamakla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Uyarı verildiğinde serinleme alanlarının açılması, risk altındaki kişilerin aranması ve açık alanda çalışanlar için çalışma düzeninin gözden geçirilmesi gibi somut adımların devreye girmesi gerektiğini savundu.
Bu yaklaşımın hayata geçmesi, meteoroloji, sağlık kuruluşları ve belediyeler arasında veri paylaşımını ve görev koordinasyonunu gerektiriyor. Belediyelerin risk altındaki kişilere ilişkin bilgilere erişimi, kişisel verilerin korunması ve kurumlar arası sorumlulukların netleştirilmesi de uygulamanın önemli koşulları arasında.
İzmir için açıklanan hedefin takip soruları
COP31’de dile getirilen hedeflerin kentte somut sonuç üretip üretmeyeceği, önümüzdeki dönemde açıklanacak uygulama planıyla anlaşılacak. Öncelikli mahalleler hangi bilimsel ölçütlerle seçilecek? Yaşlılar, çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar ve açık alanda çalışanlar için hangi hizmetler sunulacak? Serinleme alanları nerelerde açılacak? Erken uyarı hangi kurumların verileriyle çalışacak? İki yıllık hedef için ne kadar kaynak ayrılacak?
İklim politikalarının başarısı yalnızca uluslararası toplantılarda verilen mesajlarla değil, sıcak hava dalgaları sırasında kaç kişinin korunduğu, hangi mahallelerde riskin azaltıldığı ve hizmetlere erişimdeki eşitsizliklerin ne ölçüde giderildiğiyle değerlendirilecek. İzmir açısından asıl sınav, COP31’de açıklanan önceliklerin mahallelerde ölçülebilir ve denetlenebilir uygulamalara dönüşmesi olacak.
Kaynaklar: İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 9 Kasım 2026 tarihli açıklaması; Yeni İzmir’in aynı gün yayımladığı oturum haberi.