Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “Sağlıklı Şehirler, Dayanıklı Topluluklar: Tek Sağlık Perspektifinden Yerel İklim Eylemi” oturumunda iklim krizinin insan, hayvan ve çevre sağlığı üzerindeki etkileri ele alındı. Türkiye Belediyeler Birliği ile Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği iş birliğinde, Dünya Sağlık Örgütü Pavyonu’nda gerçekleştirilen oturumda İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay moderatörlük yaptı.
Toplantının temel mesajı, iklim krizinin yalnızca sıcaklık artışı veya çevre kirliliği başlığı altında ele alınamayacağı oldu. İnsan sağlığı, hayvan sağlığı, gıda güvenliği ve ekosistemler birbirinden ayrı düşünülemiyor. Bu nedenle yerel yönetimlerin iklim politikalarında sağlık verilerini, çevresel riskleri ve toplumsal eşitsizlikleri birlikte değerlendirmesi gerektiği vurgulandı.
Tek Sağlık yaklaşımı neden önemli?
Oturumda Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, iklim değişikliğinin Türkiye’de insan, hayvan ve çevre sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel verileri paylaştı. Çağlayan, Tek Sağlık yaklaşımının insan ve hayvan sağlığını birlikte ele almanın ötesine geçtiğini, ekosistemin de bu bütünün ayrılmaz parçası olduğunu belirtti.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi Baş Bilim İnsanı Dr. Carlos Gonçalo das Neves çevrim içi katılarak iklim değişikliğinin gıda güvenliği ve sağlık risklerini nasıl değiştirdiğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Cork Sağlıklı Şehirleri Siyasi Temsilcisi ve Meclis Üyesi Tony Fitzgerald’ın video mesajı da oturumda yayımlandı.
Belediyelerin önündeki somut görevler
Türkiye Belediyeler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Şengül Altan Arslan, Tek Sağlık yaklaşımının belediyelerde uygulanabilmesi için kurumlar arası iş birliği ve yerel yönetimler arasındaki koordinasyonun önemine dikkat çekti. Kocaeli Üniversitesi’nden Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan ile birlikte oturumda, bilimsel bilginin belediye hizmetlerine nasıl aktarılabileceği tartışıldı.
İklim ve sağlık verilerinin yerel düzeyde kullanılmasında gıda ve vektör kaynaklı sağlık risklerinin belirlenmesi, sıcaklık ve sağlık eylem planlarının hazırlanması, risk altındaki mahallelerin tespit edilmesi ve kırılgan grupların korunması öne çıkan başlıklar oldu. Teknik kapasitesi sınırlı belediyelere uzmanlık ve uygulama rehberliği ulaştırılması da gündeme geldi.
İzmir açısından mesele yalnızca uluslararası temsil değil
İzmir’in COP31’deki bu oturumda yer alması, kentin iklim ve sağlık politikalarının uluslararası platformda tartışılması bakımından önem taşıyor. Ancak toplantıda dile getirilen yaklaşımın kentte hangi somut uygulamalara dönüşeceği de en az uluslararası görünürlük kadar önemli.
İzmir’de sıcak hava dalgalarından en fazla etkilenen mahallelerin belirlenmesi, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için erken uyarı ve destek mekanizmaları kurulması, hava kalitesi ve vektör kaynaklı hastalık risklerinin izlenmesi, gıda güvenliği çalışmalarının güçlendirilmesi bu yaklaşımın yerel karşılıkları arasında olabilir. Bunlar oturumda açıklanmış tamamlanmış projeler değil; Tek Sağlık yaklaşımının belediyeler için işaret ettiği politika alanlarıdır.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ve ilgili kurumların, COP31’deki temasların ardından hangi hedefleri takvime bağlayacağı, hangi verileri kamuoyuyla paylaşacağı ve kırılgan gruplar için hangi somut uygulamaları hayata geçireceği izlenmesi gereken başlıklar olacak.
Kaynak: İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 10 Kasım 2026 tarihli COP31 “Tek Sağlık” oturumu açıklaması.