İzmir’in yaklaşık 29 yıldır çözülemeyen kent gündemlerinden Basmane Çukuru, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nde bu kez niyet protokolü ile eylül ayında imzalanan nihai protokol arasındaki farklar üzerinden ele alındı. AK Parti Grup Başkanvekili Hakan Yıldız, 13 Kasım’daki meclis oturumunda yaptığı sunumda iki metni karşılaştırarak belediyenin haklarının nihai protokolde daha açık ve güvenceye alınmış biçimde tanımlandığını savundu. Yıldız’ın değerlendirmeleri, protokolün tarafı olan belediyenin resmî açıklaması veya mahkeme kararı değil; mecliste yaptığı siyasi ve teknik değerlendirmedir.
31 bin 200 metrekarelik alan vurgusu
Yıldız’ın sunumunda öne çıkan başlıklardan biri, belediyeye bırakılması öngörülen alanın metrekare olarak nihai protokolde açıkça tanımlanması oldu. Yıldız, toplam 104 bin metrekare emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31 bin 200 metrekarenin İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ait olacağını söyledi. Niyet protokolünde yüzde 30–70 oranının bulunduğunu, ancak metrekare karşılığının nihai metinde somutlaştırıldığını belirtti.
Bu alanın belediye hizmet binası olarak değerlendirilmesinin öngörüldüğünü aktaran Yıldız, önceki metinde yer alan “kültür merkezi” tanımının nihai protokolde “belediye hizmet binası” olarak değiştirildiğini ifade etti. Ayrıca vaziyet planının netleştirildiğini ve belediyeye ayrılan bölümün konumunun belirlendiğini söyledi. Bu ayrıntı, belediyenin hangi bölümde ve hangi büyüklükte yapı hakkı elde edeceği konusundaki belirsizliği azaltmayı amaçlayan bir düzenleme olarak sunuldu.
İlave yüzde 10 ara kat hakkı çıkarıldı
Yıldız’ın açıklamasına göre niyet protokolünün 4.7’nci maddesinin son bölümünde emsal hesabına dahil edilmeyecek yüzde 10’luk ilave ara kat hakkı bulunuyordu. Nihai protokolde bu hakkın çıkarıldığını belirten Yıldız, böylece ilave inşaat hakkının tanınmayacağının açık hale geldiğini savundu ve bu değişiklik nedeniyle Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ı tebrik etti.
Bu başlık, projenin toplam yapılaşma büyüklüğü ve belediye ile diğer hak sahipleri arasındaki paylaşım bakımından önem taşıyor. Bununla birlikte, nihai protokolün tüm ekleri, imar planı notları ve uygulama belgeleri birlikte görülmeden, söz konusu değişikliğin parselin tamamındaki yapılaşma koşullarına etkisi konusunda kesin bir teknik sonuca varmak doğru olmaz.
Yükseklik, teminat ve tapu devri
Yıldız’ın mecliste paylaştığı bilgilere göre önceki düzenlemelerde 120 metre olarak anılan yapı yüksekliği 86 metreye indirildi. Sunumda, 2009’da yükseklik sınırının serbest olduğu, 2014’te 120 metre olarak belirlendiği ve nihai protokolde 86 metreye çekildiği ifade edildi. Yıldız ayrıca teminat tutarının 6,5 milyon dolardan 7,5 milyon dolara yükseltildiğini söyledi.
Sunumda en önemli güvencelerden biri olarak “takyidatsız tapu” şartı gösterildi. Yıldız’ın aktardığına göre satışın gerçekleşmesi, yapı ruhsatının alınması ve kat irtifakının kurulması aşamasında belediyeye ait yüzde 30’luk bölüme ilişkin tapuların herhangi bir şarta bağlı olmadan belediyeye devredilmesi öngörülüyor. Ayrıca yatırımcının, belediyenin onayı olmadan projede protokole aykırı değişiklik yapamayacağı belirtildi.
Bu hükümler, belediyenin gelecekteki haklarının nasıl güvence altına alınacağı açısından kritik. Ancak bunların uygulamada hangi belgeler, teminat mekanizmaları ve tapu işlemleriyle yerine getirileceği; protokolün tam metni, ihale şartnamesi ve ilgili resmî kayıtlarla doğrulanmalı.
Yeşil alan tartışması ve kamu yararı
Basmane Çukuru’nun tamamen yeşil alana dönüştürülmesini isteyen çevre ve meslek örgütlerinin taleplerine de değinen Yıldız, imar hakkı bulunan bir alandan vazgeçilmesinin kamu zararı doğurabileceğini savundu. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Basmane’de hizmet binası yapması halinde Kültürpark içindeki mevcut belediye kullanım alanlarının yeşile kazandırılabileceği yönündeki yaklaşımı da gündeme getirdi.
Bu değerlendirme, kent hakkı ve kamusal alan tartışmasını sona erdirmiyor. Bir yanda belediyenin sözleşmesel haklarının korunması ve hizmet binası ihtiyacı, diğer yanda Kültürpark’la mekânsal bütünlük, kamusal kullanım, yapılaşma yoğunluğu ve alanın yeşil alan olarak değerlendirilmesi talebi bulunuyor. Tarafların görüşleri birbirinden ayrılarak ele alınmalı; hiçbir siyasi açıklama tek başına hukuki veya şehircilik bakımından kesin hüküm olarak sunulmamalı.
Dosyanın önündeki kritik aşama
Basmane Çukuru dosyasında TMSF’nin Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü için duyurduğu 2 Aralık 2026 tarihli ihale takvimi de izleniyor. İhalenin kapsamı, nihai protokolün yükümlülükleri, yatırımcının kim olacağı ve belediyeye ayrılan bölümün tapu güvencesinin nasıl uygulanacağı önümüzdeki dönemin temel soruları arasında.
İzGündem’in daha önce yayımladığı Ercan Tekin’in Şehir Plancıları Odası’na yanıtına ilişkin dosyası ile Basmane Çukuru’nun tarihçesi ve TMSF ihalesi haberini da okuyabilirsiniz. Yeni resmî belge veya belediye açıklaması yayımlandığında protokoldeki hükümlerin doğrulanması ve dosyanın güncellenmesi gerekiyor.
Kaynaklar
- Gazetem İzmir – Hakan Yıldız’ın protokol karşılaştırması (14 Kasım 2026)
- İz Gazete – Mecliste Basmane Çukuru görüşmeleri (13 Kasım 2026)
- İzmir Büyükşehir Belediyesi – meclis kararları ve resmî açıklamalar
Yusuf Belek | İzGündem