Spot: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’nın “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında 12 Kasım’da Karşıyaka’da düzenlenen eylemde, bine yakın mühendis olduğu yönünde yerel basın tahminleri paylaşıldı. İZBAN İstasyonu’ndan Karşıyaka İskelesi’ne yürüyen mühendisler; güvenceli çalışma, gerçek ücret üzerinden SGK bildirimi, nitelikli proje hizmeti, bağımsız yapı denetimi ve güncel yapı stoku envanteri taleplerini dile getirdi.
Doğrulama notu: Eylemin gerçekleştiği, yürüyüşün Karşıyaka İZBAN İstasyonu’ndan iskeleye uzandığı ve iskelede basın açıklaması yapıldığı 12 Kasım tarihli yerel haberlerle doğrulandı. Katılımcı sayısı konusunda kaynaklar aynı ifadeyi kullanmıyor: Ege’de Son Söz ve YeniGün “bine yakın”, BirGün ise “binlerce” ifadesini kullandı. İMO tarafından yayımlanmış kesin bir katılımcı sayısı bulunmadığından haber sabit sayı vermiyor. Konuşma ve talepler, yayımlanan açıklama metni ve haber kayıtlarıyla sınırlandırıldı.
İzmir’de mühendislerin gündemi: Emek, mesleki itibar ve güvenli kent
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) İzmir Şubesi, 2 Kasım 2026 tarihli duyurusunda 12 Kasım Perşembe günü saat 12.00’de Karşıyaka İZBAN İstasyonu’nda buluşma çağrısı yaptı. Etkinlik öncesi yerel basında Karşıyaka Çarşı boyunca yürüyüş ve basın açıklaması yapılacağı duyurulmuştu. 12 Kasım akşamı yayımlanan saha haberleri, yürüyüşün Karşıyaka İskelesi’ne kadar gerçekleştiğini ve açıklamanın iskelede yapıldığını doğruladı.
Buluşma, İMO’nun ülke çapında yürüttüğü “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyasının İzmir ayağı. Oda, kampanyayı mühendislerin ekonomik ve sosyal haklarının savunulmasının ötesinde, bilimsel ve teknik esaslara dayalı mühendislik hizmetlerinin, kamusal denetimin ve güvenli yapılaşmanın savunusu olarak tanımlıyor. Bu yaklaşım, inşaat mühendislerinin çalışma koşullarını doğrudan yurttaşların güvenli konutlarda, okullarda, hastanelerde ve kamusal yapılarda yaşama hakkıyla ilişkilendiriyor.
Yürüyüşün arkasındaki birikim: Sorunlar bir günde ortaya çıkmadı
İMO’nun 12 Kasım çağrısının arkasında yıllardır dile getirilen ve farklı çalışma alanlarında derinleştiği belirtilen sorunlar bulunuyor. Özel sektörde düşük ücret, güvencesiz istihdam, gerçek ücretin SGK kayıtlarına yansıtılmaması, genç mühendislerin işsizlik sorunu, kamuda ücret ve özlük hakları, emekli mühendislerin geçim koşulları, proje ve yapı denetim hizmetlerinde fiyat baskısı ile mesleki yetkinliğin korunması bu başlıkların başında geliyor.
Odanın 2024 yılında yayımladığı 49. Dönem Olağan Genel Kurulu Sonuç Bildirgesi, sorunun boyutuna ilişkin geçmiş verilerden birini ortaya koymuştu. Bildirgede, İMO’nun 2021 yılında hazırladığı rapora atıfla her üç inşaat mühendisinden birinin işsiz olduğu, genç mühendislerde işsizlik oranının yüzde 50 seviyesine ulaştığı aktarılmıştı. Bu rakamlar 2021 tarihli rapora dayalı tarihsel tespitlerdir; güncel işsizlik oranı olarak değerlendirilmemelidir. Ancak meslek örgütünün istihdam ve genç mühendislerin geleceği konusunu neden temel talepler arasına aldığına ilişkin önemli bir arka plan sunuyor.
Kronoloji: Talepler nasıl bugünkü kampanyaya dönüştü?
- 2021 – İşsizlik uyarısı: İMO’nun 2024 genel kurul bildirgesinde aktarılan 2021 tarihli raporda, her üç inşaat mühendisinden birinin işsiz olduğu; genç mühendislerde oranın yüzde 50 seviyesine ulaştığı belirtilmişti. Oda, yüksek işsizlik ile ülkenin nitelikli teknik eleman ihtiyacı arasındaki çelişkiye dikkat çekti.
- 3 Ekim 2024 – Mesleki sorunlar genel kurul bildirgesinde: İMO 49. Dönem Olağan Genel Kurulu; iş ve istihdam, düşük ücret, SGK meslek kodlarının yanlış bildirilmesi, mühendislerin genel asgari ücret düzeyinde çalıştırılması ve yapı denetim sistemindeki sorunları kapsamlı biçimde kayda geçirdi. Bildirgede, fiilen mühendislik yapan çalışanların SGK kayıtlarının gerçek görev ve ücretleriyle uyumlu olması, çalışma koşullarının denetlenmesi ve yapı denetiminde görev yapan mühendislerin özlük haklarının korunması istendi.
- 30 Eylül 2026 – SGK’ya resmî başvuru: İMO, inşaat, yapı denetim, proje, kontrollük ve müşavirlik alanlarında çalışan mühendisler ile denetçi mühendis ve şantiye şeflerinin sosyal güvenlik sorunlarına ilişkin SGK Sigorta Primleri Genel Müdürlüğüne yazı gönderdi. Odanın açıklamasına göre kendisine ulaşan bildirimlerde bazı mühendislerin fiilen yaptıkları işle uyuşmayan meslek kodlarıyla bildirildiği, gerçek ücretlerinin altında – kimi örneklerde asgari ücret düzeyinde – prime esas kazanç gösterildiği ve çalışma günlerinin eksik bildirildiği belirtildi.
- 2026 sonbaharı – “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası: İMO, şantiyelerden proje bürolarına, yapı denetim kuruluşlarından kamu kurumları ve üniversitelere kadar farklı çalışma alanlarındaki meslektaşlarıyla toplantılar yaparak sorun ve çözüm önerilerini bir araya getirdi.
- 3 Kasım 2026 – 81 ilde ortak açıklama çağrısı: İMO Genel Merkezi, kampanya kapsamında 81 ilde eş zamanlı açıklamalarla mesleki, ekonomik ve sosyal sorunların kamuoyuna taşındığını duyurdu; 12 Kasım’daki ortak buluşmalara katılım çağrısı yaptı.
- 9 Kasım 2026 – İzmir’de üyelerle buluşma: İMO İzmir Şubesi, Konak ve Karabağlar bölgesinde yaşayan emekli üyelerle kampanya kapsamında toplantı gerçekleştirdi. Şube, farklı kuşakların ve çalışma alanlarının sorunlarını ortak mücadele başlığında bir araya getirdi.
- 12 Kasım 2026 – Karşıyaka çağrısı: İzmir Şubesi, saat 12.00’de Karşıyaka İZBAN İstasyonu’nda buluşma ve Karşıyaka Çarşı’da yürüyüşün ardından basın açıklaması yapılması için çağrıda bulundu.
Düşük ücret ve güvencesizlik: Mühendislik sorumluluğu ile ücret arasındaki uçurum
İMO’nun öne çıkardığı temel sorunlardan biri, mühendislerin üstlendikleri teknik sorumlulukla aldıkları ücret ve sahip oldukları çalışma güvencesi arasındaki dengesizlik. Bir yapının tasarımı, projelendirilmesi, uygulanması ve denetlenmesinde görev alan mühendisler; hata ve ihmal durumunda ağır mesleki ve hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalabiliyor. Buna karşın oda, mühendislik hizmetlerinin kimi zaman maliyet kalemi gibi görülerek düşük bedellere sıkıştırıldığını, bunun da hizmetin niteliğini ve mesleki bağımsızlığı zedeleyebildiğini savunuyor.
Bu nedenle İMO, mühendislik asgari ücretini belirleme yetkisinin TMMOB’ye verilmesini, ücretlerin mesleki sorumlulukla uyumlu olmasını ve güvenceli çalışma koşullarının sağlanmasını istiyor. Oda ayrıca kamuda mühendis istihdamının artırılması, ücret ve özlük haklarının iyileştirilmesi, atamalarda liyakatin gözetilmesi ve genç mühendislerin işsizliğini azaltacak istihdam politikalarının geliştirilmesi çağrısı yapıyor.
SGK kayıtları: Düşük prim, eksik gün ve yanlış meslek kodu iddiası
Meslek örgütünün SGK’ya taşıdığı sorunlar, yalnızca bordroda görünen ücretle sınırlı değil. İMO’nun 30 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre bazı mühendislerin fiilen yaptıkları görevle uyuşmayan meslek kodlarıyla bildirildiği, gerçek ücretleri yerine daha düşük kazançlar üzerinden prim yatırıldığı ve çalışma günlerinin eksik gösterildiği yönünde bildirimler bulunuyor.
Bu tür uygulamalar, iddiaların doğrulanması halinde çalışanın bugünkü sosyal güvenlik haklarını ve gelecekteki emeklilik aylığını etkileyebileceği gibi SGK prim gelirlerinde de kayba yol açabilir. İMO, fiilî görev, meslek kodu, ücret ve çalışma gününün birbiriyle uyumlu olmasını; ilgili kurumların denetim yapmasını talep ediyor. Oda ayrıca TMMOB ile SGK arasında daha önce imzalanan mühendislik asgari ücret protokolünün SGK tarafından tek taraflı feshedilmesinin, asgari ücretin uygulanması ve denetlenmesi bakımından boşluk yarattığını belirtiyor.
Genç mühendisler, emekliler ve kadın mühendisler de gündemde
Kampanya yalnızca özel sektörde çalışan deneyimli mühendislerin ücret taleplerinden ibaret değil. İMO’nun şube ve temsilciliklerde yaptığı toplantılarda genç mühendislerin işsizlik ve istihdam sorunları, emekli meslektaşların yaşam koşulları, kadın mühendislerin çalışma yaşamında karşılaştıkları eşitsizlikler ve öğrencilerin eğitim süreçleri de ele alındı. Mesleki yetkinlik ve uzmanlaşmanın güvenceye alınması, mühendislerin yetki ve sorumluluklarının dengeli tanımlanması da öne çıkan başlıklar arasında.
Emekli mühendislerin aylıklarının insanca yaşam koşullarını karşılayacak düzeye çıkarılması, genç mühendislerin mesleğe güvenceli biçimde başlayabilmesi ve kadın mühendislerin çalışma yaşamındaki eşitsizliklerin giderilmesi, mesleğin geleceğine ilişkin taleplerin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini gösteriyor.
Yapı denetimi neden meslek mücadelesinin merkezinde?
İMO’nun itirazlarından biri de proje, şantiye şefliği, laboratuvar ve yapı denetim hizmetlerinin niteliğinin piyasa baskısına bırakılması. Odaya göre mühendislik hizmetlerinin haksız fiyat rekabetiyle ucuzlatılması, denetimin bağımsızlığını ve teknik niteliğini zayıflatabilir. Bu nedenle bilimsel esaslara dayanan, kamusal sorumluluğu ve bağımsız denetimi güçlendiren bir yapı denetim sistemi talep ediliyor.
Bu tartışma, Türkiye’nin deprem gerçeği nedeniyle doğrudan yaşam hakkına bağlanıyor. Güvenli bir yapının ortaya çıkması yalnızca proje çizilmesine değil; doğru mühendislik hesabına, uygun malzeme ve uygulamaya, nitelikli şantiye yönetimine, etkin denetime ve yapının kullanım süresince izlenmesine bağlı. Meslek örgütünün vurgusu, mühendislik hizmetinin kâğıt üzerinde imza işlemine indirgenmemesi gerektiği yönünde.
İzmir’in yapı stoku: 4 bin 100 bina için ne yapılacak?
İMO İzmir Şube Başkanı Bengi Atak’ın BirGün’e verdiği demeçte İzmir’deki yapı stoku çalışmaları da gündeme geldi. Atak’ın aktardığı bilgilere göre İzmir Büyükşehir Belediyesi ile yürütülen çalışmalarda öncelikle depremde ağır yıkımın yaşandığı Bayraklı ve Bornova’da yaklaşık 100 bine kadar bina incelendi. Karşıyaka için belediyeyle yeniden protokol yapıldığı ve yaklaşık 22-23 bin binanın tarandığı belirtildi.
Atak, Büyükşehir Belediye Başkanı’nın açıklamasına atıfla, Bayraklı-Bornova envanteri ve talebe dayalı sistemden yaklaşık 4 bin 100 binanın öncelikli olarak karşılarında durduğunu söyledi. Bu sayı, İzmir’deki bütün riskli binaların kesin ve tamamlanmış listesi olarak değil, söz konusu çalışmalar kapsamında öncelikli ele alınması gerektiği ifade edilen yapıların sayısı olarak aktarılmalı. Şube Başkanı, bu binalar için nasıl bir yol haritası izleneceğinin takipçisi olduklarını vurguladı.
İMO’nun önerileri arasında binaların yalnızca inşa edildikleri dönemde değil, kullanım ömürleri boyunca da teknik kontrole tabi tutulması bulunuyor. Atak, mevcut binaların beş yılda bir teknik heyet tarafından yeniden incelenmesi ve sonuçlara göre vize uygulamasına geçilmesi önerisini dile getirdi. Bu öneri, periyodik yapı kontrolünün ülke genelinde zorunlu ve sistematik bir uygulama haline getirilmesi talebiyle birlikte değerlendiriliyor.
Ulusal Yapı Veri Sistemi ve düzenli bina kontrolleri talebi
İMO İzmir Şube Başkanı Bengi Atak, BirGün’e yaptığı açıklamada şeffaf bir Ulusal Yapı Veri Sistemi kurulmasını ve binaların periyodik kontrollerinin zorunlu hale getirilmesini savundu. Böyle bir sistemin, yapıların teknik geçmişinin ve mevcut durumunun izlenmesine, risklerin daha erken belirlenmesine ve denetim süreçlerinin şeffaflaşmasına katkı sunması hedefleniyor.
İzmir gibi deprem tehlikesi bulunan, farklı dönemlerde ve farklı yapı teknikleriyle büyümüş kentlerde yapı stokunun güncel verilerle izlenmesi kritik önem taşıyor. Ancak envanter çıkarmak tek başına yeterli değil: Öncelikli yapıların nasıl güçlendirileceği, hangilerinin yenilenmesi gerektiği, yurttaşların nasıl bilgilendirileceği ve kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağı konusunda açık, bilimsel ve denetlenebilir bir program gerekiyor.
Deprem yargılamaları: Bilimsel inceleme ve adil yargılanma talebi
İMO’nun 81 il çağrısında deprem yargılamaları da ayrı bir başlık olarak yer aldı. Oda, yıkımlara neden olan tüm etkenlerin bilimsel ve teknik esaslarla değerlendirilmesini, gerçek sorumluların ortaya çıkarılmasını ve meslektaşların adil yargılanma hakkının güvence altına alınmasını talep ediyor. Bu yaklaşım, sorumluluğun yalnızca tek bir meslek grubuna veya tekil kişilere yüklenmemesi; proje, uygulama, denetim, malzeme, ruhsatlandırma ve kamusal gözetim süreçlerinin bütünlüklü incelenmesi gerektiği görüşüne dayanıyor.
İMO’nun talepleri neler?
- Mühendislik asgari ücretinin belirlenmesinde TMMOB’nin yetkili olması ve insanca yaşamaya yetecek ücret sağlanması.
- SGK bildirimlerinde gerçek ücretin, doğru meslek kodunun ve fiilî çalışma günlerinin esas alınması.
- Kamuda mühendis istihdamının artırılması; ücret, özlük hakları ve liyakat koşullarının iyileştirilmesi.
- Genç mühendislerin işsizlik ve güvencesizlik sorunlarını azaltacak istihdam politikaları geliştirilmesi.
- Emekli mühendislerin aylık ve sosyal koşullarının iyileştirilmesi.
- Mesleki yetkinlik ve uzmanlaşmanın yasal güvenceye kavuşturulması.
- Proje, şantiye şefliği, laboratuvar ve yapı denetim hizmetlerinde nitelik, bağımsızlık ve kamusal sorumluluğun güçlendirilmesi.
- Şeffaf Ulusal Yapı Veri Sistemi kurulması ve binaların düzenli teknik kontrollerden geçirilmesi.
- Deprem yargılamalarında bilimsel inceleme, gerçek sorumluların belirlenmesi ve adil yargılanma hakkının korunması.
12 Kasım son değil: Mücadele takvimi sürecek
İMO İzmir Şubesi, 12 Kasım buluşmasının bir son değil, mücadelenin yeni bir aşaması olduğunu duyurdu. Şube, aralık ayında sürdürülecek çalışmaların, Mühendislik Haftası etkinliklerinin ve 6 Şubat depremlerinin yıl dönümü kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetlerin mesleki sorunları, mühendislik hizmetlerinin toplumsal önemini ve halkın yaşam hakkını gündemde tutacağını bildirdi.
Karşıyaka’da duyurulan buluşmanın temel sorusu bu nedenle yalnızca mühendislerin ne kadar ücret aldığı değil: Bir kentte güvenli yapı üretiminin koşulları nasıl sağlanacak, denetim ne kadar bağımsız olacak, mühendislik bilgisi karar süreçlerinde ne ölçüde dikkate alınacak? İMO’nun kampanyası, meslektaşların ekonomik ve sosyal haklarıyla toplumun güvenli kent talebinin aynı zeminde ele alınması gerektiğini savunuyor.
Kaynaklar
- İMO İzmir Şubesi – 12 Kasım çağrısı (2 Kasım 2026)
- İMO Genel Merkezi – 81 ilde 12 Kasım çağrısı ve kampanya talepleri (4 Kasım 2026)
- BirGün – İMO İzmir Şube Başkanı Bengi Atak ile söyleşi; ücret, yapı denetimi ve İzmir yapı stoku (11 Kasım 2026)
- Haber Ekspres – Karşıyaka yürüyüşü ve basın açıklaması programı (11 Kasım 2026)
- İMO – SGK’ya mühendislerin sosyal güvenlik sorunlarına ilişkin yazı (30 Eylül 2026)
- İMO İzmir Şubesi – Kampanya kapsamında üyelerle toplantılar
- İMO 49. Dönem Olağan Genel Kurulu Sonuç Bildirgesi (3 Ekim 2024)
- Ege’de Son Söz – Karşıyaka yürüyüşü ve basın açıklaması, 12 Kasım 2026
- YeniGün – İzmir’de inşaat mühendislerinin yürüyüşü, 12 Kasım 2026
- BirGün – 81 ilde eylem ve İzmir’deki katılım, 12 Kasım 2026
İzGündem editoryal notu: Eylem sonrası katılım, yürüyüşün fiilî seyri ve basın açıklamasının tam metni doğrulanmış kayıtlarla güncellenecektir. 2021 tarihli işsizlik verisi tarihsel veri olarak belirtilmiş; 4 bin 100 bina bilgisi ise İMO İzmir Şube Başkanı’nın basına verdiği demeçte aktardığı öncelikli yapı sayısı olarak sınırlandırılmıştır.