MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı, milletvekili dokunulmazlığının yeniden düzenlenmesini isteyerek rüşvet ve yolsuzluk suçlarının dokunulmazlık kapsamından çıkarılması çağrısında bulundu. Açıklama, TBMM Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon’da yaklaşık 150 milletvekiline ait 1.096 dokunulmazlık dosyasının beklediği bir dönemde geldi.
Kalaycı: Yolsuzluk ve rüşvet kapsam dışında tutulmalı
Kalaycı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Adalet Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşülürken milletvekili dokunulmazlığına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. MHP’nin yolsuzlukla mücadeleyi millî siyaset olarak gördüğünü belirten Kalaycı, yasama dokunulmazlığının siyasi özgürlük alanını kısıtlamadan, kamu vicdanının kabul edeceği makul esaslara bağlanması gerektiğini savundu. Özellikle rüşvet ve yolsuzluk suçlarının dokunulmazlık kapsamından çıkarılmasını istedi.
TBMM’de 1.096 dosya bekliyor
Komisyonda yaklaşık 150 milletvekiline ait toplam 1.096 dokunulmazlık dosyası bulunduğu, bunların 692’sinin önceki yasama döneminden devrettiği bildirildi. Bu sayı, tek başına dosyaların içeriği, suçlamaların niteliği veya ilgili milletvekillerinin suçlu olduğu anlamına gelmiyor. Dokunulmazlık dosyaları, milletvekilleri hakkındaki soruşturma ve kovuşturmaların anayasal usuller çerçevesinde ilerleyebilmesi için Meclis’te değerlendirilen başvuruları kapsıyor.
Siyasi ahlak ve seçim harcamalarının denetlenmesi çağrısı
Kalaycı’nın açıklamasında yalnızca dokunulmazlık düzenlemesi değil, siyasette etik kuralların belirlenmesi de gündeme geldi. MHP’li Kalaycı, Siyasi Ahlak Yasası çıkarılması, siyasetin finansmanında şeffaflığın artırılması ve partilerle adayların seçim dönemlerinde yaptıkları harcamaların beyan edilerek denetlenmesine yönelik düzenleme yapılması gerektiğini ifade etti.
Dokunulmazlık tartışmasının hukuki çerçevesi
Anayasa’nın 83’üncü maddesi milletvekili dokunulmazlığını düzenliyor. Mevcut sistemde milletvekilleri, Meclis kararı olmadıkça Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden sorumlu tutulamıyor; seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili hakkında da Anayasa’da belirtilen istisnalar dışında Meclis kararı olmadan yakalama, sorguya çekme, tutuklama ve yargılama işlemleri yapılamıyor. Dokunulmazlık, milletvekiline suç işleme ayrıcalığı tanıyan bir hüküm değil; yasama faaliyetinin dış müdahalelerden korunmasına yönelik anayasal güvence olarak tanımlanıyor.
Rüşvet ve yolsuzluk suçlarının kapsam dışında bırakılması önerisi, anayasal değişiklik ve uygulama bakımından kapsamlı bir hukuki tartışma gerektiriyor. Hangi suçların bu kapsama alınacağı, iddianın hangi aşamasında dokunulmazlığın uygulanmayacağı ve siyasi saiklerle soruşturma açılmasının nasıl önleneceği açık biçimde düzenlenmeden yapılacak değişiklik yeni sorunlar doğurabilir.
CHP’den de dokunulmazlık açıklaması
CHP Sözcüsü Müslim Sarı, 11 Kasım’da yaptığı açıklamada rüşvet ve yolsuzlukla ilgili suçlamaların dokunulmazlık dışında tutulmasını desteklediklerini söyledi. Sarı, CHP’nin dokunulmazlığı esas olarak kürsü dokunulmazlığıyla sınırlama görüşünü yineledi. Böylece MHP’nin çağrısına CHP’den de destek açıklaması geldi; ancak iki partinin önerilerinin kapsamı ve hukuki yöntemi aynı kabul edilmemeli.
Yanıt bekleyen sorular
- Öneri bir kanun veya anayasa değişikliği teklifine dönüşecek mi?
- Rüşvet ve yolsuzluk suçlarının kapsamı hangi hukuki tanımlarla belirlenecek?
- Değişiklik, mevcut 1.096 dosyaya nasıl uygulanacak?
- Milletvekili dokunulmazlığının siyasi baskı aracı hâline gelmesini önleyecek güvenceler nasıl kurulacak?
- Siyasi partilerin ve adayların seçim finansmanı için hangi şeffaflık ve denetim mekanizmaları getirilecek?
Dokunulmazlık tartışmasının merkezinde iki temel ilke bulunuyor: Milletvekillerinin özgürce görev yapabilmesi ve kamu görevi üstlenen kişilerin hukuk karşısında hesap verebilir olması. Olası bir düzenlemenin bu iki ilkeyi birlikte koruyup korumayacağı, teklifin somut hükümleri ortaya çıktığında değerlendirilebilecek.
Kaynaklar
- Cumhuriyet – MHP’den dokunulmazlık çıkışı (11 Kasım 2026)
- 12punto – Kalaycı’nın önerisi ve TBMM’deki dosyalar
- Ege Postası – CHP Sözcüsü Müslim Sarı’nın açıklaması
- Cumhuriyet / ANKA – CHP Sözcüsü Müslim Sarı’nın 11 Kasım açıklaması
- Anadolu Ajansı – CHP’li Sarı’dan dokunulmazlık açıklaması
Haber: Yusuf Belek