CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, 13 Kasım 2026’da il başkanlığında düzenlediği basın toplantısında 9 Kasım’da Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında yaşanan patlamadan Basmane Çukuru’na, belediye başkanlarının parti değiştirmesinden Çiğli’deki Joymade tartışmasına ve Tunç Soyer’in 18 Kasım’daki duruşmasına kadar birçok başlığı değerlendirdi. Gümrükçü, patlamanın yaşandığı alanın bir yıl önceki denetim raporunda “kırmızı” işaretlendiği iddiasını aktardı; Basmane Çukuru için imzalanan protokolün kamuoyuna açıklanmasını istedi ve Büyükşehir Belediyesi’ne satış ihalesine girme çağrısı yaptı. Siyasi Ahlak Yasası çağrısını yineleyen Gümrükçü, CHP İzmir örgütünün son bir ayda 5 bin yeni üye kazandığını söyledi ve 18 Kasım’da Tunç Soyer için adliyede olacaklarını duyurdu. CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler ise iş cinayetleri ve çocuk işçilik verilerini paylaştı.
“Mutlak butlan” kararının ardından CHP İzmir İl Başkanlığı’na getirilen ve daha önce Çiğli Belediye Başkanlığı yapan Gümrükçü, toplantıda hem kentin gündemindeki dosyalara hem de kendisine yöneltilen eleştirilere yanıt verdi. Haberde yer alan iddia ve değerlendirmeler Gümrükçü’ye ve ilgili konuşmacılara aittir; ilgili kişi ve kurumların açıklamaları ayrıca belirtilmiştir.
HABAŞ patlaması: “Bu Türkiye için bir acil durum alarmıdır”
9 Kasım 2026’da saat 12.00 sıralarında Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik tesisinde meydana gelen patlamada, 12 Kasım itibarıyla basına yansıyan son bilançoya göre 19 işçi hayatını kaybetti, 14 kişi yaralandı. İzmir Valiliği, ilk bulguların sıvı çelik döküm işlemi sırasında tavan vincinin kopup elektrik ark ocağına düşmesine işaret ettiğini açıkladı; HABAŞ ise patlamanın ark ocaklarından birinde yapılan planlı bakım sırasında yaşandığını duyurdu. Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturmada 11 kişi gözaltına alındı, 9’u tutuklandı; yönetim kurulu başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile bir şüpheli ev hapsini de içeren adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
Gümrükçü, yaşananları “Bu Türkiye için bir acil durum alarmıdır” sözleriyle değerlendirdi; olayı “seri cinayet” ve “toplu katliam” olarak niteledi. Bu ifadeler Gümrükçü’nün siyasi ve hukuki nitelendirmeleridir; yargı süreci sürmektedir. Gümrükçü, İzmir’in büyük bir acı yaşadığını, cenazelere katıldıklarını ve “Parayla saadet olmaz” diyerek şirketi eleştirdiğini de ekledi.
“Kırmızı” alan iddiası ve denetim tartışması
Gümrükçü’ye göre fabrika 2023, 2024 ve 2025’te denetlendi. 2025’te tesisi denetleyen bir kişinin kendilerine ulaştığını söyleyen Gümrükçü, bu kişinin patlamanın yaşandığı yerin bir yıl önceki raporda kırmızıyla işaretlendiğini, ancak önlem alınmadığını anlattığını aktardı. Gümrükçü kişinin kimliğini açıklamadı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ise fabrikanın daha önce denetlendiğini ve çok ciddi bir sıkıntının saptanmadığını belirtmişti. Gümrükçü ayrıca işçilerin geçmişte tesisin farklı bölümlerindeki risklere ilişkin uyarılarda bulunduğunu, ancak bu uyarıların dikkate alınmadığını kendilerine aktarıldığını söyledi.
İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin özel firmalarca yapılmasını ve bu firmaların ücretini denetlenen şirketin ödemesini eleştiren Gümrükçü, bunun bağımsızlık ve yaptırım bakımından sorun yarattığını, sağlıklı bir denetimin önünde engel olduğunu savundu. Denetimin devletin sorumluluğunda olması gerektiğini vurgulayan Gümrükçü, denetim raporlarının hazırlanmasının tek başına yeterli olmadığını, raporlardaki risklerin giderilmesi ve kamu otoritesinin denetim görevini etkin biçimde yerine getirmesi gerektiğini söyledi; raporların yaptırımı olmadığı için “raflarda kaldığını” ifade etti.
Kayıp günlü iş kazası verileri
Gümrükçü, CHP heyetinin hazırladığını belirttiği rapordan tesisteki “kayıp günlü iş kazası” sayısının 2024’te 109 iken 2025’te 146’ya yükseldiğini aktardı. Kavram, bir iş kazası nedeniyle çalışanın kaza veya yaralanma sonrası işbaşı yapamadığı olayları ifade ediyor. Bazı haberlere göre aynı rakamlar şirketin sürdürülebilirlik raporunda da yer alıyor. Gümrükçü, artışa rağmen üretimin durdurulmadığını savundu.
Gümrükçü’nün aktardığı geçmiş kazalar
Gümrükçü, fabrikada 2019’dan bu yana yaşandığını söylediği olayları tarih tarih sıraladı. Aşağıdaki kronoloji, toplantıda aktarılan haliyle derlenmiştir; son iki olay basında da yer almıştır:
- 8 Mayıs 2019: Pota kazası sonucu sıvı çelik saçıldı; 11 işçi yaralandı, 4’ü ağır.
- 14 Ağustos 2020: Çelik blok taşınırken bir işçi hayatını kaybetti.
- 8 Ekim 2020: Saç değişimi sırasında yüksekten düşen bir işçi öldü.
- 6 Kasım 2020: Bir işçi denize düşerek yaşamını yitirdi.
- Ağustos 2022: Vinçten düşen bir işçi öldü.
- 11 Ocak 2024: Üzerine metal bobin düşen bir işçi hayatını kaybetti.
- 7 Mayıs 2025: Çelikhanedeki patlamada 7 işçi yaralandı.
- 21 Ekim 2026: Yüksekten düşen bir işçi hayatını kaybetti.
- 5 Kasım 2026: İş makinesi lastiğine hava basılırken yaşanan patlamada 1 işçi öldü, 1 işçi yaralandı.
Telefon yasağı, delil ve cenaze iddiaları
Gümrükçü, patlamanın ardından işçilerin fabrikaya telefonla girmesinin yasaklandığını, bunun görüntü alınmasını engellemeye yönelik olduğunu öne sürdü. Delillerin karartılmaya çalışıldığını iddia eden Gümrükçü, TMMOB heyetinin kaza mahalline alınmadığını ve Meclis’te CHP’nin verdiği önergenin reddedildiğini söyledi; soruşturmanın şeffaf yürütülmesi ve delillerin korunması konusunda kaygı dile getirdi. Ölen işçilerin iş arkadaşlarının cenazelere katılamadığını, şirketin ise yalnızca “iki kuru çiçek” gönderdiğini ifade etti. Şirketin ve yetkililerin yanıtı geldikçe habere eklenecek.
Ulusal yas çağrısı
Gümrükçü, Polonya’da 6 işçinin ölümü üzerine iki gün milli yas ilan edildiğini hatırlatarak İzmir’de 19 kişinin öldüğünü, buna rağmen ulusal yas ilan edilmediğini söyledi. “Kimse bayrakları yarıya indirmedi bile” diyen Gümrükçü, valilik ya da kaymakamlıktan bayrakların yarıya indirilmesine ilişkin bir açıklama gelmediğini belirterek ulusal yas ilan edilmesi gerektiğini savundu.
Gökçe Döşemeciler: İş cinayetleri ve çocuk işçilik
CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler de toplantıda iş cinayetleri ve çocuk işçilik konusunu gündeme taşıdı. Döşemeciler, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin 2026 yılının ilk on ayına ilişkin verilerini aktararak 1.736 emekçinin iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini, bunların 100’ünün çocuk işçi olduğunu söyledi. TÜİK’e atfettiği veriler üzerinden çocukların ekonomik faaliyetlerde çalıştırılmasına ve sanayideki çocuk işçiliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Rakamlar Döşemeciler’in toplantıda aktardığı verilerdir.
Döşemeciler, çocukların eğitimden kopmasına yol açan yoksullukla mücadele edilmesi, güvenli çalışma koşullarının sağlanması ve denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi gerektiğini savundu. Her iş kazasının ardından yapılan taziye açıklamalarının yeterli olmadığını, önleyici politikaların ve denetimlerin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Basmane Çukuru: “İzmir kamuoyu imzalanan sözleşmeyi bilmiyor”
Gümrükçü, Basmane Çukuru’nu İzmir’in uzun süredir çözülemeyen önemli sorunlarından biri olarak tanımladı; sürecin daha fazla uzatılmadan sonuçlandırılması gerektiğini söyledi. Alanın geçmişten bu yana kent gündeminde olduğunu, çözüm arayışlarının yıllardır sürdüğünü, ilk dönemlerde yaşanan mevzuat hatalarının da sürecin uzamasında etkili olduğunu düşündüğünü belirtti.
Gümrükçü’nün aktardığına göre CHP’den ayrılan Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, ocak ayında belediye meclisinden Basmane Çukuru için protokol yetkisi aldı; temmuzda ise protokol imzalandı. CHP grubu, protokolün meclise getirilip komisyona havale edilmesini istedi. AK Parti, MHP ve CHP gruplarının komisyon talebine karşı çıkan YENİ Parti Grubu ise 16 Ocak’ta verilen yetkinin iptalini istedi; önerge oy çokluğuyla kabul edildi ve Tugay’a verilen yetki kaldırıldı.
Gümrükçü, yetkinin geri alınmasının daha önce imzalanan sözleşmeyi ortadan kaldırmayacağını belirterek, İzmir kamuoyunun Büyükşehir Belediye Başkanı’nın neye imza attığını bilmediğini savundu. Komisyonların yalnızca oylama yapılan yerler olmadığını, teknik ve hukuki ayrıntıların incelenmesi ve yetkililerin görüşlerinin alınması için de işlev gördüğünü söyleyen Gümrükçü, sözleşmenin içeriğinin, çözüm takviminin ve belediyeye getirdiği yükümlülüklerin açıklanmasını istedi. “Kimse İzmirliyi kandırmasın” diyen Gümrükçü, imzalanan protokolün doğurabileceği hukuki sorumlulukların ve olası yaptırımların da kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söyledi.
Basmane Çukuru’nun satışa çıkarıldığını belirten Gümrükçü, Tugay’a “ihaleye girsin ve satın alsın” çağrısı yaptı; “Büyükşehir Belediye Başkanının arkasında hükümet gücü de var” dedi. Alternatif olarak sözleşmenin yaptırımlarının uygulanmasını ve alanı bu yıla kadar tamamlamayan yüklenicilerden belediyenin hukuki alacaklarının talep edilmesini önerdi. 20 yıldır süren bir sorunun yalnızca bir meclis oylamasıyla çözülemeyeceğini, özel komisyonlar kurulması ve sürecin açık yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Belediye başkanlarının parti değiştirmesi: “Siyaset borsası kurulmuş”
Gümrükçü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu ay İzmir’de bazı ilçe belediye başkanlarına rozet takacağı yönündeki iddiaları da yanıtladı. Gümrükçü ekim ayında, 2024’te CHP listelerinden seçilen 28 belediye başkanından yalnızca 4’ünün CHP’de kaldığını; 10 başkanın AK Parti ile transfer görüşmesi yaptığı bilgisine sahip olduğunu, bunlardan Foça ve Çiğli’nin AK Parti’ye geçtiğini, kalan 7 başkanın da görüşme yürüttüğünü öne sürmüştü. Toplantıda bu sayıyı hatırlatarak “Ben 7 demiştim” dedi.
CHP’li bir belediye başkanının başka bir partiye geçip geçmeyeceği sorusuna Gümrükçü, bugün için herhangi bir bilgi, duyum veya endişelerinin bulunmadığını söyledi. Siyasette kesin konuşmanın doğru olmadığını ekleyen Gümrükçü, “yüzde 99,9” oranında böyle bir sorun görmediğini belirtti; bu, doğrulanmış bir karar değil, Gümrükçü’nün mevcut tabloya ilişkin değerlendirmesidir.
Gümrükçü, siyasi geçişleri “Bir siyaset borsası kurulmuş. Birileri alıyor, birileri veriyor” sözleriyle eleştirdi. Bir tarafta siyasi aktörlerin transfer yaptığını, diğer tarafta seçmenin sandıkta ortaya koyduğu tercihin değiştiğini belirtti. Transferlerin sorumluluğunun yalnızca parti değiştiren seçilmişlerde olmadığını, onları kendi saflarına katan siyasi aktörlerin de sorumluluk üstlendiğini; transfer yapan partilerin belediye başkanlarının görev sürelerinin kalan bölümündeki siyasi ve yönetsel sonuçları da üstlenmiş olacağını savundu. Seçilmiş kişilerin görev süreleri boyunca seçildikleri çizgide kalmasının yalnızca siyasi nezaket değil, seçmen iradesine saygı meselesi olduğunu söyleyen Gümrükçü, Meclis’te bir Siyasi Ahlak Yasası çıkarılması çağrısını yineledi; böyle bir düzenlemenin bulunmadığını belirtti.
İzmir seçmeninin bu gelişmelere tepki göstereceğini düşündüğünü belirten Gümrükçü, yaklaşık iki buçuk yıl sonra yapılacak yerel seçimlerde hem parti değiştiren siyasetçilerin hem de bu geçişlere aracılık eden partilerin seçmen tarafından değerlendirileceğini söyledi. Geçmişte Bayraklı ve Karabağlar’ın ilçe statüsü kazanması sürecini de hatırlatan Gümrükçü, idari ve siyasi değişikliklerin CHP’nin İzmir’deki gücünü azaltmayacağını, tersine örgütü güçlendireceğini savundu.
Çiğli’de Joymade tartışması: “Peşkeş” suçlamasına yanıt
Gümrükçü’nün yanıt verdiği başlıklardan biri, Çiğli Belediye Başkanı Onur Emrah Yıldız’ın Joymade Parkı’na ilişkin eleştirileri oldu. Yıldız, 6 Kasım’da yaptığı açıklamada kooperatif süreci ve kamu zararı iddialarının yanı sıra parkın geçmişte aylık 12 bin lira kira bedeliyle kullandırılmasını eleştirmiş, belediyenin alanla ilgili ihale yapacağını söylemişti; “peşkeş” ifadesi ve mecliste Gümrükçü’ye yönelik kişisel göndermeler içeren sözleri tartışmanın siyasi boyutunu artırmıştı. Gümrükçü, 2019–2024 arasında Çiğli Belediye Başkanlığı yaptığı için tartışmanın doğrudan kendi dönemini ilgilendirdiğini de dile getirdi.
Gümrükçü, “Söylenen her kelime yanlış” diyerek iddiaları reddetti. Konunun belediyenin yaptığı resmî bir ihaleye değil, belediye şirketi ile iki şirket arasında kurulan ticari ortaklık ve yatırım ilişkisine dayandığını savundu; ilgili firmanın da konuya ilişkin açıklama yaptığını belirtti. Yıldız’ın kullandığı “peşkeş” ifadesine ise siyasi bir karşılık verdi: Çiğli’nin 1992’de ilçe olduğunu hatırlatan Gümrükçü, “30 küsur yılda tek bir peşkeş vakası” bulunduğunu, bunun da 2026’da yaşandığını söyledi ve bunu CHP oylarıyla seçilen belediye başkanının başka bir partiye geçmesiyle ilişkilendirdi.
Taraflar işlemin niteliği konusunda farklı değerlendirmeler yapıyor. Joymade’e ilişkin tahsis veya ortaklık işleminin hukuki ve mali niteliği, taraflardan gelecek yeni açıklamalar ve ilgili belgeler ortaya çıktıkça netleşecek; Gümrükçü’nün sözleri siyasi değerlendirme olarak aktarılmıştır.
CHP İzmir örgütü: “Son bir ayda 5 bin yeni üye”
Gümrükçü, son bir ayda İzmir genelinde CHP üye sayısının 5 bin arttığını, bu artışın ilçe örgütlerinin sahadaki çalışmalarıyla gerçekleştiğini söyledi. İlçe örneklerinde Buca’da yaklaşık 200 kişinin YENİ Parti’den CHP’ye katıldığını, Bayraklı’da geçen hafta 284 kişiyi üye yaptıklarını, Karabağlar’da ise 100’ü aşkın kişiye rozet taktıklarını aktardı. CHP’den daha önce ayrılmış kişilerin yanı sıra partiyle ilk kez tanışan yurttaşlara ulaşmak için de çalışma yürütüldüğünü belirten Gümrükçü, ilçe örgütlerinin çalışmalarının süreceğini ve CHP’nin siyasi ve toplumsal mücadeleden güçlenerek çıkacağını savundu. Rakamlar, CHP İzmir İl Başkanı’nın paylaştığı parti verileridir.
Tunç Soyer için 18 Kasım’da adliye çağrısı
Gümrükçü, eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in 12 Kasım itibarıyla cezaevinde 500 günü doldurduğunu hatırlattı. 18 Kasım’da görülecek duruşma öncesinde Soyer’in tahliyesini isteyen Gümrükçü, dosyaya giren raporlarla ilgili olarak “Gelen bütün raporlar, bir suç varsa bile onun Tunç Bey’le ilgisi olmadığı yönünde” dedi. Soyer’in görevinden ayrıldıktan sonra İzmir’de yaşamını sürdürdüğünü, görevde olmadığı için delil karartma veya kaçma şüphesinin bulunmadığını, cezaevinde geçen sürede siyasi tercihini de değiştirmediğini söyledi.
“Tunç Soyer’in masumluğuna ve ceza almayacağına inanıyoruz” diyen Gümrükçü, CHP İzmir il ve ilçe örgütleriyle 18 Kasım’da adliyede olacaklarını duyurdu. “İzmir’le oyun oynayanlar, belediye transferi yaparak Büyükşehir Belediyesi’ni alan arkadaşlar alacaklarını almışlardır” diyen Gümrükçü, “Biz kendi büyükşehir başkanımızı geri istiyoruz” sözleriyle siyasi desteğini dile getirdi ve yargı sürecinin İzmir siyaseti üzerindeki etkisine dikkat çekti. Bu sözler Gümrükçü’nün dosyaya ve tutukluluk koşullarına ilişkin değerlendirmesidir.
Toplantının öne çıkan başlıkları ve takip edilecek gelişmeler
Toplantı, CHP İzmir İl Başkanlığı’nın kent gündemindeki birden fazla dosyaya ilişkin tutumunu aynı anda ortaya koyması bakımından dikkat çekti: HABAŞ’ta denetim ve sorumluluk tartışması, iş cinayetleri ve çocuk işçilik verileri, Basmane Çukuru’nda sözleşme şeffaflığı talebi, belediye başkanlarının parti değiştirmesi karşısında Siyasi Ahlak Yasası çağrısı, Çiğli’de karşılıklı suçlamalar, üye artışı açıklaması ve Soyer’e destek çağrısı.
Yakın dönemde takip edilecek başlıklar şöyle: HABAŞ soruşturmasının seyri ve denetim raporlarına ilişkin iddialara resmî makamların yanıtı; Basmane Çukuru protokolünün içeriği ve satış ihalesi; Joymade işlemine ilişkin yeni açıklamalar; 18 Kasım’daki Soyer duruşması. Haber, gelişmelere göre güncellenecektir.
Kaynaklar
- İlkses – Gümrükçü’den Basmane Çukuru, üyelik çalışmaları, Çiğli ve Tunç Soyer açıklamaları
- Ege’de Son Söz – Basmane Çukuru için ihaleye girme çağrısı
- Ege’de Son Söz – Gümrükçü’den Çiğli Belediye Başkanı Yıldız’a yanıt
- Ege’de Son Söz – CHP İzmir’de bir ayda 5 bin yeni üye
- Ege’de Son Söz – Soyer’in davası öncesi “Kendi başkanımızı geri istiyoruz”
- Dokuz Eylül – Gümrükçü’nün siyasi transferler ve Siyasi Ahlak Yasası açıklamaları
- Son Dakika (ANKA) – Gümrükçü: İzmir’de CHP’li belediye başkanlarının parti değiştireceğine ilişkin duyumumuz yok
- İz Gazete – Gümrükçü’den HABAŞ açıklaması
- Demokrat Gündem – Gümrükçü’den HABAŞ tepkisi
- Euronews – HABAŞ patlamasında 9 tutuklama, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest
- Cumhuriyet – HABAŞ’ın kayıp günlü iş kazası verileri
- Yeni Asır – Çiğli Belediye Başkanı Onur Yıldız’dan eleştirilere yanıt
- Yeni Bakış – Gümrükçü’den yeni transfer iddiası