İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamada 11 Kasım itibarıyla 18 işçi yaşamını yitirdi; kayıp işçi Barış Güney için arama çalışmaları sürüyor. Soruşturmada 10 Kasım günü önemli gelişmeler yaşandı. Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, fabrika yönetiminin en üst düzeyini de kapsayan 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı. Ön bilirkişi raporunda, vinç yolu kirişinin bağlantılarından ayrılarak düşmesi ve bunun ardından şarj vinci ile çanağın yere düşmesi olayın meydana geliş zinciri olarak tarif edildi.
Ön bilirkişi raporu: Vinç yolu kirişinin bağlantıları koptu
Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay’ın olay yerinde yaptığı açıklamaya göre, patlama çelikhanede üçüncü ark ocağına ait çanağın taşınması sırasında meydana geldi. Ön bilirkişi raporunda, vinç yolu kirişinin kolon, mesnet ve bağlantılarından ayrılarak bütün halinde yere düştüğü; bunun ardından şarj vincinin ve çanağın da düştüğü belirtildi. Soruşturma kapsamında yalnızca olay anı değil, vincin geçmiş bakım ve kontrol kayıtları da inceleniyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, olayın elektrik ark ocağında yapılan rutin bakım sırasında yaşandığını açıklamıştı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ise ilk değerlendirmelerde bakım sırasında düşen bir malzemenin doğal gaz ve oksijen borularını kopardığını bildirmişti. Farklı açıklamalar, teknik incelemenin henüz tamamlanmadığını ve kesin nedenin bilirkişi raporlarıyla ortaya konulması gerektiğini gösteriyor.
Şirket yönetim kurulu başkanı da listede: 11 kişi hakkında gözaltı kararı
Adalet Bakan Yardımcısı Tuncay’ın açıkladığı listeye göre gözaltı kararı verilen 11 kişi arasında fabrika müdürü ve işveren vekili, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi, kalite ve planlama müdürü, idari müdür ile şirketin yönetim kurulu başkanı bulunuyor. Bu aşamada söz konusu kişiler hakkında gözaltı kararı verildiği açıklanmış durumda; adli süreçteki sonraki işlemler ve kişilerin hukuki durumları ayrıca takip edilmeli.
İlk açıklamada 17 ölüm bildirildi; can kaybı 18’e yükseldi
Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay’ın 10 Kasım’daki ilk açıklamasında 17 işçinin yaşamını yitirdiği, 15 işçinin yaralandığı ve bir işçinin arandığı bildirilmişti. 11 Kasım’da ağır yaralı işçi Abdullah Kılınç’ın tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirmesiyle can kaybının 18’e yükseldiği AA ve DHA tarafından aktarıldı. DHA’nın aynı günkü haberine göre kayıp işçi Barış Güney için arama çalışmaları sürüyor. Bu nedenle 10 Kasım tarihli ilk açıklamanın rakamları tarihsel bağlamıyla verilmeli; son durum 18 ölüm ve arama çalışmaları devam eden bir kayıp işçi olarak aktarılmalıdır. Yaralıların tedavisine ilişkin bilgiler de yeni resmî açıklamalarla takip edilmelidir.
Adli Tıp incelemelerine ilişkin açıklamada, hayatını kaybeden işçilerin ölüm nedenlerinin karbonizasyon derecesine ulaşan yanıklar olduğu aktarıldı. Olay yerinin jandarma kontrolünde olduğu, teknik incelemelerin ve ek rapor çalışmalarının devam edeceği belirtildi.
Yaşamını yitiren işçilerin isimleri
- İlker Sığırtmacıoğlu
- Hüsnü Ersoy
- Göksel Ünaldı
- Yasin Taşçı
- Uğur Temel
- Güner Gökçe
- Orhan Altay
- Özcan Efe
- Recep Fedai
- Abdülkadir Kınacı
- Ceylan Bıyıklı
- Ferhat Maraşlı
- Ersin Oğuz
- Mustafa Sert
- Kadir Kaan Özçelik
- Serkan Kurt
- Fatih Işık
- Abdullah Kılınç
11 Kasım itibarıyla kayıp işçi Barış Güney için arama çalışmaları sürüyordu. DHA ve İHA, Adli Tıp Kurumu’ndaki DNA eşleştirmelerinde Güney ile eşleşen örnek bulunamadığını bildirdi. Bu nedenle Güney, yaşamını yitiren işçiler listesine dahil edilmemelidir.
Geçmiş iş kazaları da soruşturma gündeminde
Tuncay, HABAŞ tesislerinde daha önce yaşanan işçi ölümlerine ilişkin iki ayrı soruşturmanın bulunduğunu, bu dosyaların da değerlendirileceğini açıkladı. Mevcut patlama soruşturmasıyla geçmiş dosyaların birleştirilip birleştirilmeyeceği konusunda kararın yargı makamlarına ait olduğu belirtildi. Bu açıklama, incelemenin yalnızca 9 Kasım’daki olayla sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor.
Yanıt bekleyen sorular
Patlamanın yaşandığı vinç ve taşıma sisteminin son periyodik kontrolü ne zaman yapıldı? Bakım kayıtları, arıza bildirimleri ve önceki iş kazaları nasıl değerlendirildi? Çalışma alanında kaç işçi bulunuyordu ve risk analizi hangi koşullara göre hazırlandı? İş güvenliği tedbirlerinin uygulanmasından hangi yöneticiler ve teknik sorumlular sorumluydu? Bu soruların yanıtı, 18 işçinin yaşamını yitirdiği facianın yalnızca teknik bir arıza olarak açıklanıp açıklanamayacağını belirleyecek.
İş cinayetlerinin ardından yalnızca gözaltı sayısının açıklanması yeterli değil. Kamuoyunun, bilirkişi raporlarının, denetim kayıtlarının, iş güvenliği önlemlerinin ve geçmiş kazalara ilişkin dosyaların şeffaf biçimde açıklanmasını bekleme hakkı var. Soruşturmanın tüm sorumluluk zincirini ortaya çıkarması ve ailelerin adalet talebinin karşılanması gerekiyor.
Kaynaklar: İlkses – 11 gözaltı ve ön bilirkişi raporu; Ekonomim – 11 kişi hakkında gözaltı kararı; Bianet – Bakanlık açıklamaları; Ekonomim – yaşamını yitiren işçilerin isimleri.