İzmir’in Halkapınar semtindeki tarihi Meslek Fabrikası binası, 2025 sonbaharında tapu kaydının Bayezid Baba Vakfı adına geçirilmesiyle başlayan mülkiyet tartışmasının ardından 2026’da tahliye edildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, binanın geçmişte belediye mülkiyetine geçtiğini, vakıf şerhinin bedeli ödenerek kaldırıldığını ve yapının kamu kaynağıyla restore edilerek mesleki eğitim merkezine dönüştürüldüğünü savunuyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise işlemi vakıf hukukuna ve tarihî kayıtlara dayandırıyor. Tartışma yalnızca bir binanın tapusuyla sınırlı değil; kamu hizmeti, tarihî miras, vakıf malları ve yerel yönetimlerin mülkiyet hakkı başlıklarını da içeriyor.
Meslek Fabrikası’nın geçmişi: 1926’dan bugüne
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yayımladığı tarihçe ve açıklamalara göre Halkapınar’daki yapı, 1926 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün imzaladığı kararnameyle belediye mülkiyetine geçti. Uzun yıllar un fabrikası ve belediye deposu olarak kullanılan taşınmaz, sonraki dönemlerde farklı mülkiyet ve pay işlemlerine konu oldu. Belediye, taşınmazın 28 Kasım 1940 tarihinde İzmir Belediyesi adına tescil edildiğini de hukuki savunmasının dayanakları arasında gösteriyor.
Taşınmazın geçmişinde Bayezid Baba Vakfı’na ilişkin bir vakıf şerhi bulunuyordu. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin açıklamasına göre 2007 yılında İZSU mülkiyetindeki taşınmaz üzerinde yer alan “Bayezid Baba Vakfı’ndan mukataalıdır” şerhinin kaldırılması için Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile anlaşma yapıldı ve 1 milyon 592 bin 622 lira 23 kuruş taviz bedeli ödendi. Aynı dönemde taşınmazla ilgili takas ve pay devir işlemleri gerçekleştirildi; Türkiye Elektrik Kurumu’na ait 1/9’luk payın da satın alınmasıyla mülkiyetin tamamı kamuya geçti.
İZSU Genel Müdürlüğü, taşınmazı İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne süresiz tahsis etti. 14 Temmuz 2021 tarihli İZSU kararıyla taşınmazın belediye adına devri onaylandı ve tapu belediye adına tescil edildi. Belediye, bu işlemlerin ardından binayı mesleki ve teknik eğitim, istihdamı geliştirme ve proje faaliyetleri için kullanmaya başladı.
2015-2017: Tarihi yapı restore edilerek Meslek Fabrikası’na dönüştürüldü
Uzun süre bakımsız durumda kalan tarihî yapı, 2015-2017 yılları arasında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edildi. Belediyenin açıklamasında restorasyon için yaklaşık 17 milyon liralık kaynak kullanıldığı belirtiliyor. Yapı, Meslek Fabrikası adıyla eğitim ve istihdam odaklı kamusal bir merkeze dönüştürüldü. Merkezde farklı yaş gruplarına yönelik mesleki eğitimler, beceri geliştirme programları ve istihdama geçişi destekleyen çalışmalar yürütüldü.
Belediyenin savunmasında, binanın yalnızca bir taşınmaz olmadığı; İzmir halkının eğitim aldığı, meslek öğrendiği ve üretime katıldığı kamusal bir hizmet alanı olduğu vurgulandı. Vakıflar tarafının mülkiyet iddiası ise taşınmazın tarihî vakıf bağlantısına ve arşiv kayıtlarına dayanıyor. Tarafların hukuki tezleri, mahkemelerin değerlendirmesi gereken ayrı iddialar olarak ele alınmalı.
8 Ekim 2025: Tapu kaydının vakıf adına geçirilmesi
Uyuşmazlığın bugünkü aşamasını başlatan işlem, 8 Ekim 2025 tarihinde tapu kaydının Bayezid Baba Vakfı adına geçirilmesi oldu. Gerçek İzmir’in 6 Nisan 2026 tarihli haberinde yer verilen tapu bilgilerine göre 4 bin 370 metrekarelik taşınmaz, “Kargir Un Fabrikası” niteliğiyle ve vakıf adına tam hisse olarak kaydedildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, taşınmazın kendisine bilgi verilmeden tescil edildiğini ve durumu 27 Ekim 2025’te yaptığı kontroller sırasında öğrendiğini açıkladı.
Belediye, Vakıflar Kanunu’nun 30’uncu maddesindeki şartların oluşmadığını savunarak tescilin iptali için hukuki yollara başvurdu. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise işlemi tarihî vakıf kayıtları ve ilgili mevzuat çerçevesinde savunuyor. Mülkiyetin hangi hukuki temele dayanarak değiştiği, geçmişteki şerh kaldırma işleminin etkisi ve taşınmazın vakıf yoluyla meydana gelip gelmediği uyuşmazlığın temel başlıkları arasında.
Ocak 2026: Tahliye işlemi ve ilk yürütmeyi durdurma kararı
Vakıflar Genel Müdürlüğü İzmir Bölge Müdürlüğü’nün 15 Ocak 2026 tarihli işlemi ve Konak Kaymakamlığı’nın 16 Ocak 2026 tarihli tahliye işlemiyle belediyeden binayı boşaltması istendi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, tahliye işleminin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle dava açtı. 22 Ocak 2026’da İzmir 5. İdare Mahkemesi, işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle davalı idarelerin savunması alınana kadar yürütmeyi durdurdu.
Bu karar, mülkiyetin kesin olarak belediyeye döndüğü anlamına gelmiyordu. Mahkeme, tahliye işleminin uygulanmasını geçici olarak askıya almış ve idarelerden bilgi-belge istemişti. Mülkiyetin esasına ilişkin tapu iptal ve tescil davası ise ayrı bir yargı süreci olarak devam ediyordu.
Şubat-Mart 2026: Hukuki süreç ve nöbet
İzmir Büyükşehir Belediyesi, 25 Şubat 2026 tarihli açıklamasında Meslek Fabrikası’nın yanı sıra Egemenlik Evi ve eski gasilhane binasının da belediyeye bilgi verilmeden Vakıflar adına tescil edildiğini duyurdu. Belediye, Meslek Fabrikası için İzmir 26. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2026/6 sayılı dosyasında tapu iptal ve tescil davası açıldığını ve taşınmazın üçüncü kişilere devrini önleyen ihtiyati tedbir kararı verildiğini bildirdi. Tahliyeye yönelik tedbir talebinin ise reddedildiğini açıkladı.
Belediyenin 25 Şubat tarihli açıklamasında, tahliye işleminin iptali için İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde açılan 2026/84 sayılı dosyada yürütmeyi durdurma talebinin 24 Şubat’ta reddedildiği, bu karara karşı üst mahkemeye itiraz edildiği belirtildi. Bu aşamada mülkiyet davası ile tahliye işlemine ilişkin idari dava birbirinden farklı hukuki süreçler olarak ilerliyordu.
Mart ayında tahliye baskısı ve belediyenin itirazları sürerken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ve belediye çalışanları bina önünde nöbet tuttu. 23 Mart’ta idari yargıdan 15 günlük yeni bir yürütmeyi durdurma kararı çıktığı belediye tarafından duyuruldu. Karar, tahliye işlemini geçici süreyle durdurdu; mülkiyet uyuşmazlığını esastan sonuçlandırmadı.
6 Nisan 2026: Polis eşliğinde tahliye ve binanın devralınması
6 Nisan 2026 sabahı Meslek Fabrikası çevresinde polis önlemleri alındı ve binanın tahliye süreci başlatıldı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kullanımındaki tarihi yapıda bulunan belediye eşyalarının çıkarılması ve binanın Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından devralınmasına ilişkin işlemler kamuoyunda geniş tartışma yarattı. Anadolu Ajansı’nın 7 Nisan tarihli haberinde, tahliye işlemlerinin tamamlandığı, binada Vakıflar personelinin görevlendirildiği ve alınmayan belediye eşyaları için tutanak tutulduğu aktarıldı.
Tahliye, tapu iptal ve tescil davasının belediye aleyhine kesin olarak sonuçlandığı anlamına gelmiyor. İdari tahliye işleminin uygulanması ile taşınmazın nihai mülkiyetine ilişkin hukuk davası ayrı konular. Bu ayrım, sürecin doğru anlaşılması açısından önemli.
Mayıs 2026: Binanın geleceğine ilişkin yeni iddialar
3 Mayıs 2026’da İz Gazete’de yayımlanan haberde, Meslek Fabrikası binasının Vakıflar tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredildiği ve kütüphane yapılmasının istendiği ileri sürüldü. Bu bilgi, haber kaynağının aktardığı gelişme olarak değerlendirilmeli; binanın gelecekteki kullanımına ilişkin resmî ve kesin bir karar olarak kabul edilmemeli. Binanın yeni kullanım amacı, uygulama takvimi ve mesleki eğitim faaliyetlerinin başka bir yerde sürdürülüp sürdürülmeyeceği kamuoyu açısından önemini koruyor.
Vakıflar Genel Müdürlüğü ile belediye arasındaki uyuşmazlığın nihai sonucu konusunda 15 Kasım 2026 itibarıyla erişilebilen kaynaklarda kesinleşmiş bir mahkeme kararı doğrulanamadı. Bu nedenle tapu iptal ve tescil davasının sonuçlandığı veya mülkiyetin kesin biçimde bir tarafa geçtiği yönünde yeni bir hüküm kurulmuyor. Sonraki yargı kararları açıklandığında haberin güncellenmesi gerekiyor.
Meslek Fabrikası tartışmasında hangi sorular yanıt bekliyor?
- 2007’de vakıf şerhinin kaldırılması için ödenen taviz bedeli ve takas işlemlerinin tapu üzerindeki hukuki etkisi nedir?
- 8 Ekim 2025 tarihli tescil işleminde hangi arşiv belgeleri ve hukuki gerekçeler esas alındı?
- Belediyeye bildirim yapılmadan gerçekleştirildiği belirtilen tescil işleminin hukuka uygunluğu mahkemelerce nasıl değerlendirilecek?
- Binanın 2015-2017 dönemindeki restorasyonuna ve kamu kaynaklarıyla yürütülen eğitim faaliyetlerine ilişkin hak ve yükümlülükler nasıl ele alınacak?
- Meslek Fabrikası’nın tahliyesinden sonra kursiyerlerin, eğitmenlerin ve devam eden programların durumu ne oldu?
- Binanın gelecekteki kullanım amacı ve kamuya açık hizmet niteliği nasıl belirlenecek?
İzGündem’in değerlendirmesi
Meslek Fabrikası dosyası, tarihî bir yapının mülkiyetinden çok daha geniş bir kamusal tartışmaya dönüştü. Bir tarafta vakıf mallarının korunmasına ilişkin mevzuat ve arşiv kayıtları, diğer tarafta belediyenin geçmiş mülkiyet işlemleri, ödediğini belirttiği taviz bedeli, restorasyon yatırımı ve yıllardır sürdürdüğü eğitim hizmeti bulunuyor. Sağlıklı bir sonuca ulaşılması için tapu kayıtlarının, vakıf belgelerinin, 2007 tarihli işlemlerin ve 2025 tescilinin tüm yönleriyle yargı denetiminden geçmesi gerekiyor. Binanın geleceği kadar, burada yürütülen mesleki eğitim hizmetinin nasıl sürdürüleceği de İzmir kamuoyunun yanıt beklediği temel sorulardan biri.
Kaynaklar
- İzmir Büyükşehir Belediyesi – Tarihçe ve hukuki sürece ilişkin açıklama
- İzmir Büyükşehir Belediyesi – 25 Şubat 2026 tarihli zorunlu açıklama
- İzmir Büyükşehir Belediyesi – 23 Mart 2026 tarihli açıklama
- Gerçek İzmir – 8 Ekim 2025 tarihli tapu tesciline ilişkin haber, 6 Nisan 2026
- Anadolu Ajansı – 7 Nisan 2026 tarihli tahliye süreci haberi
- İz Gazete – Binanın gelecekteki kullanımına ilişkin 3 Mayıs 2026 tarihli haber