Ercan Tekin’den ŞPO’ya Basmane Çukuru yanıtı: Tartışmanın arka planı ve tüm ayrıntılar

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13 Kasım’daki kasım ayı ikinci birleşiminde Basmane Çukuru tartışması yeniden gündeme geldi. AK Parti İzmir Büyükşehir Belediye Meclis Üyesi Ercan Tekin, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin 12 Kasım tarihli açıklamasına tepki göstererek oda yönetimine alanı satın alıp yeşil alan olarak kalması koşuluyla belediyeye bağışlama çağrısı yaptı. Tekin, Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın çözüm için sorumluluk üstlendiğini savundu. Basmane Çukuru’nda ise mülkiyet, imar planı, belediyenin sözleşmesel hakları ve TMSF’nin 2 Aralık’ta yapılması planlanan ihalesi başlıklarındaki görüş ayrılıkları sürüyor.

Haber tarihi: 14 Kasım 2026, 08.34 | Habere konu konuşma: 13 Kasım 2026 | ŞPO açıklaması: 12 Kasım 2026

Ercan Tekin’den Şehir Plancıları Odası’na yanıt

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin kasım ayı olağan toplantısının ikinci birleşiminde söz alan AK Parti’li meclis üyesi Ercan Tekin, Basmane Çukuru’nun geleceğine ilişkin tartışmalarda Şehir Plancıları Odası (ŞPO) İzmir Şubesi’nin açıklamalarını eleştirdi. Tekin, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın yıllardır çözülemeyen sorunun çözümü için önemli bir sorumluluk üstlendiğini belirterek, Tugay’ın İzmir’in ve İzmirlilerin yararına olacak bir çözüm için “gövdesini taşın altına koyduğunu” söyledi.

Tekin, planlama geçmişi yaklaşık 40 yıl öncesine uzanan, kat karşılığı inşaat sözleşmesi ise yaklaşık 29 yıl önce yapılan Basmane Çukuru’nun İzmir’in kronikleşmiş sorunlarından biri olduğunu ifade etti. Sorunun Burhan Özfatura, Ahmet Piriştina, Aziz Kocaoğlu ve Tunç Soyer dönemlerinde de çözülemediğini belirten Tekin, 16 Ocak 2026’da belediye meclisinden oybirliğiyle geçen 116 sayılı kararı hatırlattı.

Tekin, 2024 yerel seçimlerinde oy kullanan İzmir seçmeninin iradesini temsil eden belediye meclisinin kararına vurgu yaparak, meslek odalarının kent politikalarına ilişkin eleştirilerini dile getirebileceğini ancak meclisin yerine geçer biçimde davranmaması gerektiğini savundu. Oda yönetimine yönelik açıklamasında, İzmir’in geleceğinin kişisel kariyerlere basamak yapılmaması gerektiğini söyledi.

“Alanı istiyorlarsa satın alıp belediyeye bağışlasınlar” çağrısı

Tekin’in konuşmasındaki dikkat çeken başlıklardan biri, ŞPO’nun Basmane Çukuru’nun yeşil alan olarak değerlendirilmesi yönündeki talebine verdiği yanıt oldu. Tekin, Kültürpark’taki işlevini yitirdiğini söylediği hollerin yıkılmasıyla fuar alanına yeni yeşil alan kazandırılması planının da tartışmada dikkate alınması gerektiğini savundu.

ŞPO’nun Basmane Çukuru’nun yeşil alan olmasını istediğini, bunun için belediye kaynaklarının kullanılmasını talep ettiğini ileri süren Tekin, oda yönetimine şu öneriyi yöneltti: Alanın yeşil alan olarak kalmasını gerçekten önemsiyorlarsa taşınmazı satın alıp belediyeye bu koşulla bağışlamaları. Tekin, oda yönetimini belediyenin ilgili birimleriyle diyalog kurmaya ve çözüm önerilerini somutlaştırmaya çağırdı.

Tekin ayrıca, ortada kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığını savunarak, hukuki süreç tamamlanmadan kamuoyuna kesin hüküm gibi sunulan değerlendirmelerden kaçınılması gerektiğini söyledi. Bu ifade Tekin’in konuşmasındaki hukuki değerlendirmesidir; Basmane Çukuru’na ilişkin devam eden dava ve imar planı süreçlerinin güncel aşaması, ilgili mahkeme kayıtları ve resmî kararlarla ayrıca izlenmelidir.

ŞPO’nun 12 Kasım açıklamasında ne denildi?

TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, 12 Kasım 2026’da Basmane Çukuru hakkında sekiz başlık altında bir açıklama yayımladı. Açıklama, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 27 Ekim’de yaptığı ve TMSF ihalesiyle belediyenin haklarının satılmadığını, belediyenin geçmişten gelen sözleşmesel hakkının korunarak bağımsız bir hizmet binasına dönüştürülmesinin hedeflendiğini belirten duyurusuna yanıt niteliği taşıyordu.

ŞPO, satış işlemini resmî olarak belediyenin değil TMSF’nin yürüttüğünü kabul etmekle birlikte, belediyenin taşınmazın mülkiyetinin yeniden belirlenmesi için açtığı davaya dikkat çekti. Oda, tapudaki pay oranları, geçmişte yapılan kat karşılığı sözleşmeler, imar planı kararları ve belediyenin özel şirketlerle yürüttüğü protokol sürecinin kamu yararı açısından tartışılması gerektiğini savundu. Açıklamada, Basmane arazisinin tamamının kamu mülkiyetinde olması gerektiği görüşü tekrarlandı.

ŞPO’nun değerlendirmeleri odanın kurumsal görüşüdür; açıklamadaki hukuki ve teknik iddialar, kesinleşmiş mahkeme kararı veya bağımsız bilirkişi hükmü olarak sunulamaz. Benzer biçimde Tekin’in oda yönetimine yönelttiği eleştiriler de kendisine ait siyasi değerlendirmelerdir. Haberde tarafların görüşleri bu ayrım korunarak aktarılmaktadır.

Basmane Çukuru’nun geçmişi: 1997 sözleşmesi ve 2009 protokolü

Basmane Çukuru olarak bilinen taşınmaz, Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi’nde bulunan 1039 ada 8 parselde yer alıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 16 Ocak 2026 tarihli ve 97509404.105.04.116 sayılı meclis kararında yer verilen bilgilere göre taşınmaz, 1997 yılında Güç Yapı A.Ş. ve EGS GYO ile yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu oldu. Belediye belgesinde, 9 Mart 2009’da imzalanan protokolle belediyenin payının yüzde 30’a çıkarıldığı ve belediye hizmet binası yapılmasının sözleşmeye bağlandığı belirtiliyor.

Aynı resmî belgede, sözleşme kapsamındaki Kahramanlar Katlı Otoparkı’nın yüklenici tarafından yapıldığı ve 3 Kasım 2015’te belediyeye devredildiği bilgisi de bulunuyor. Yüklenici şirketlere ilişkin TMSF müdahalesi ve kamu alacaklarının tahsili süreci, taşınmazın ve sözleşmelerin bugünkü hukuki-mali tablosunu karmaşıklaştıran başlıklardan biri.

Bu nedenle tartışmada birbirinden farklı hukuki kavramlar kullanılıyor: Tapu sicilindeki mülkiyet payı, geçmiş sözleşmelerden doğduğu belirtilen sözleşmesel hak, belediye hizmet binası karşılığı ve TMSF’nin alacak tahsili kapsamında yürüttüğü ticari ve iktisadi bütünlük ihalesi aynı şey değil. Bu başlıkların birbirine karıştırılması, kamuoyunda belediyenin payı veya arazinin tamamının mülkiyeti konusunda yanlış bir izlenim oluşturabilir.

16 Ocak 2026 tarihli 116 sayılı meclis kararı neyi kapsıyordu?

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin resmî kararına göre 16 Ocak 2026’da kabul edilen 116 sayılı karar, belediye, TMSF ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafları arasında bir niyet protokolü yapılması sürecini kapsıyordu. Kararda, TMSF’nin niyet protokolünün yapılması ve onaylanmasına ilişkin kurul kararı aldığı; Belediye Başkanı Cemil Tugay’a niyet protokolünü imzalama, teknik hazırlıkların ardından nihai protokolü onaylama ve imzalama, protokol gereklerini yerine getirme ve süreci yönetme konularında yetki verilmesinin oybirliğiyle kabul edildiği yazıyor.

Karar metni, yetkinin kapsamını ve sürecin dayanağını ortaya koyuyor; ancak tek başına nihai protokolün tüm hükümlerini veya bugün geçerli son hukuki durumu göstermiyor. Nihai protokolün içeriği, belediye meclisinin sonraki kararları ve devam eden yargı süreçleri birlikte değerlendirilmeden, 16 Ocak kararı üzerinden taşınmazın mülkiyetinin kesinleştiği ya da tüm uyuşmazlıkların çözüldüğü sonucuna varılamaz.

Belediyenin 27 Ekim açıklaması: Yüzde 30’luk sözleşmesel hak ve hizmet binası

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasında TMSF’nin satışa çıkardığı unsurun belediyeye ait boş bir arsanın satışı olmadığını, şirketlere ait haczedilmiş malvarlığı unsurları ve bunlarla bağlantılı sözleşmelerden oluşan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü” olduğunu bildirdi. Belediye, ihalenin satıcısının kendisi olmadığını ve geçmişten gelen hakkını korumayı hedeflediğini belirtti.

Aynı açıklamada belediye, toplam 104 bin metrekarelik emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31 bin 200 metrekarelik bağımsız bir belediye hizmet binasının yapımının, tesliminin ve tapuda güvence altına alınmasının hedeflendiğini duyurdu. Belediyenin bu açıklaması, ŞPO’nun 12 Kasım’da yayımladığı itirazlarla birlikte okunmalı. Belediye çözümün mevcut sözleşmesel hakkı koruduğunu savunurken, ŞPO söz konusu yaklaşımın kamu mülkiyeti ve kamu yararı bakımından yeterli olmadığını ileri sürüyor.

Yüzde 30 oranı belediyenin sözleşmesel hak iddiasıyla ilgilidir; tapu sicilindeki pay oranıyla aynı hukuki kategori değildir. Bu nedenle yüzde 30’luk sözleşmesel hak ile tapuda kayıtlı paya ilişkin oranlar birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

TMSF ihalesi ve önümüzdeki takvim

Basmane Çukuru dosyasının önündeki önemli tarihlerden biri TMSF’nin “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü” için duyurduğu ihale. Kamuoyuna yansıyan ihale ilanında 2 Aralık 2026 tarihi ve 75 milyon dolar muhammen bedel bilgisi yer alıyor. İhale, belediyenin tek başına yaptığı bir arsa satışı olarak tanımlanmamalı; TMSF’nin kamu alacaklarının tahsili kapsamında yürüttüğü ticari ve iktisadi bütünlük satış süreci olarak ele alınmalı.

İhale sonucunda ortaya çıkacak yatırımcı, sözleşmelerin tarafları, belediyenin haklarının nasıl güvence altına alınacağı ve protokol hükümlerinin nasıl uygulanacağı, dosyanın bundan sonraki aşamalarında yanıt bekleyen başlıklar arasında. İhale tarihinin yaklaşması, meclisteki siyasi tartışmanın yanı sıra hukuki ve mali güvencelerin de kamuoyu tarafından daha yakından izlenmesine neden oluyor.

Tartışmanın odağında hangi sorular var?

• Nihai protokolün bütün hükümleri ve ekleri kamuoyuyla hangi kapsamda paylaşıldı?
• Belediyenin sözleşmesel hakları, tapu kayıtları ve devam eden mülkiyet davaları nasıl ilişkilendiriliyor?
• TMSF ihalesini kazanacak yatırımcının belediyeye karşı yapım, teslim ve tapu işlemlerine ilişkin yükümlülükleri hangi teminatlarla güvence altına alınacak?
• İmar planına ilişkin itiraz ve davaların sonucu, projenin uygulanmasını nasıl etkileyecek?
• Alan için önerilen yapılaşma, belediye hizmet binası ve kamusal alan düzenlemesi kent ölçeğinde hangi sonuçları doğuracak?

Bu soruların yanıtı yalnızca tarafların siyasi açıklamalarından değil; protokol metinlerinden, meclis kararlarından, ihale dokümanlarından, tapu kayıtlarından ve mahkeme kararlarından anlaşılabilir. İzGündem, yeni resmî belge ve açıklamalar yayımlandıkça dosyayı güncelleyecek.

Kaynaklar ve belgeler

• Yeni Asır – AK Partili Tekin’den ŞPO’ya Basmane Çukuru tepkisi (13 Kasım 2026)
• Gerçek İzmir – ŞPO’nun sekiz maddelik açıklaması (12 Kasım 2026)
• İzmir Büyükşehir Belediyesi – Basmane Çukuru hakkında resmî açıklama (27 Ekim 2026)
• İzmir Büyükşehir Belediyesi – 16 Ocak 2026 tarihli 97509404.105.04.116 sayılı meclis kararı
• İz Gazete – İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13 Kasım oturumu
• Ege’de Sonsöz – 13 Kasım meclisinde nihai protokol tartışması

Yusuf Belek
İzGündem