Spot: Sağlık Bakanlığının yeni Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmeliği 13 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Hastalar aylık diyaliz değerlendirmesini tedavi gördükleri merkezin dışında da yaptırabilecek. Cihaz kapasitesi, tatil diyalizi, periton diyalizi ve böbrek nakli merkezlerine yönlendirme süreçleri için yeni kurallar getirildi.
Yayımlanma: 13 Kasım 2026, Resmî Gazete Sayı 33429. Yürürlük: Yayımlandığı tarih.
Hastalar aylık muayenelerini başka merkezde de yaptırabilecek
Yönetmeliğin hasta takibine ilişkin hükümlerine göre diyaliz tedavisi gören her hastanın ayda en az bir kez ilgili uzman tabip tarafından değerlendirilmesi ve diyaliz reçetesinin düzenlenmesi gerekiyor. Yeni düzenleme, hastanın bu aylık muayeneyi tedavi gördüğü diyaliz merkezi dışında da yaptırmasına imkân tanıyor. Başka sağlık kuruluşunda düzenlenen reçete, tedavi gördüğü merkez veya üniteye sunulacak ve tedavi bu reçeteye göre sürdürülebilecek.
Muayene ve değerlendirmeyi nefroloji uzmanı, diyaliz sertifikalı uzman tabip veya ilgili ilde bu niteliklerde hekim bulunmaması hâlinde yönetmelikte belirtilen uzman tabip yapabilecek. Bu değişiklik, hastanın aylık kontrolü için mutlaka tedavi aldığı merkeze gitme zorunluluğunu kaldırıyor; aylık uzman değerlendirmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmıyor.
Diyaliz cihazı kapasitesinde 80 cihaz koşulu
Yeni yönetmelikteki 80 cihaz hükmü, bütün merkezlerin doğrudan 80 cihaza çıkarıldığı veya her merkez için tek başına yeni bir üst sınır belirlendiği anlamına gelmiyor. Bölgesel hedef doluluk oranı dört veya üzerindeyse mevcut merkezlerde cihaz artırımı planlanabiliyor. Artırım bir defada en fazla beş cihazla yapılabiliyor ve merkez toplamda 80 cihaza kadar çıkabiliyor. Hâlihazırda 80’in üzerinde cihazı bulunan merkezlere yeni cihaz artırımı izni verilmiyor.
Yeni açılacak bir diyaliz merkezinin başlangıç cihaz kapasitesi 15 ile 25 arasında belirleniyor. Bölgesel hedef doluluk oranı beş veya üzerindeyse öncelikle mevcut merkezlerde cihaz artırımı değerlendiriliyor; ihtiyaç bu yolla karşılanamazsa yeni merkez planlamasına geçilebiliyor. Hedef doluluk oranı beşin altındaysa yeni merkez açılmasına izin verilmiyor. Dolayısıyla cihaz planlaması nüfus, hasta dağılımı ve bölgesel kapasite ölçütlerine bağlı.
Tatil diyalizi mayıstan kasım sonuna kadar
Yönetmeliğin 12’nci maddesi, su sistemi kapasitesinin yeterli olması ve fiziki koşullara uyulması kaydıyla merkez ve ünitelerin mayıs ayından kasım ayı sonuna kadar tatil diyalizi kapsamında cihaz artırabilmesine imkân tanıyor. Bu uygulamada bölgesel hedef doluluk oranı üç kabul ediliyor. Merkezler personel şartlarına uymak ve yaptıkları cihaz artışını il sağlık müdürlüğüne bildirmek zorunda.
Periton diyalizi raporlarında gerekçe belirtilecek
Yeni yönetmelik, periton diyalizi uygulamalarını planlamadan muaf tutuyor. Programlı periton diyalizi raporunda uygulanacak yöntemin, günlük değişim sayısının ve kullanılacak solüsyonların belirtilmesi gerekiyor. Periton diyalizinin uygulanmaması hâlinde bunun gerekçesi de rapora yazılacak. Böylece tedavi seçeneğine ilişkin klinik kararın kayıt altına alınması amaçlanıyor.
Böbrek nakli konusunda bilgilendirme süreci
Yönetmeliğe göre kronik diyaliz tedavisine başlayan hastanın en geç üç ay içinde böbrek nakli konusunda ayrıntılı bilgilendirme alması için kendisine en yakın kamuya ait böbrek nakli merkezine yönlendirilmesi gerekiyor. Nakil merkezinin; uygunluk şartları, canlı ve kadavra vericiden nakil seçenekleri, yarar ve riskler hakkında hastaya sözlü ve yazılı bilgi vermesi, bu bilgilendirmenin kayıt altına alınması öngörülüyor.
Dijital kayıt ve denetim yükümlülükleri
Merkez ve ünitelerin hasta, seans, tetkik ve cihaz bilgilerini günlük olarak kaydetmesi ve Bakanlığın erişimine hazır tutması gerekiyor. Yönetmelik ayrıca personel nitelikleri, cihaz bakımı, su sisteminin kimyasal ve bakteriyolojik kontrolleri, hasta kayıtları ve enfeksiyon kontrolüyle ilgili yükümlülükleri düzenliyor. Diyaliz hizmetinde kullanılan suyun standartlara uygun olmadığı tespit edilirse, ilgili koşullar sağlanana kadar faaliyetin veya yeni hasta kabulünün durdurulmasına ilişkin hükümler uygulanabilecek.
2019 tarihli önceki yönetmelik yürürlükten kaldırıldı
13 Kasım 2026 tarihli düzenlemeyle 1 Mart 2019 tarihli Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı. Yeni metin, merkezlerin planlanması ve ruhsatlandırılmasından personel yapısına, hasta takibinden denetime kadar kapsamlı bir çerçeve oluşturuyor. Yönetmelikte her merkez için koşulsuz biçimde 80 cihaz hakkı tanındığı veya yeni bir idari para cezası tarifesi getirildiği şeklinde bir hüküm bulunmuyor; bu nedenle söz konusu iddialar haberin parçası yapılmadı.
Kaynak
Resmî Gazete – Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 13 Kasım 2026, Sayı 33429
Haber: Yusuf Belek