Türkiye’nin uydu haberleşme kapasitesini artırmayı hedefleyen Türksat-Biruni projesinde, Türksat ile Katar merkezli uydu şirketi Es’hailSat arasında stratejik ortaklık kuruldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 30 Haziran 2026 tarihli açıklamasına göre Es’hail-3/Türksat-Biruni adıyla anılan yüksek kapasiteli Ka-Bant uydusu 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacak. Proje kapsamında Türksat’ın kullanımına 50 Gbps’a kadar kapasite sunulması hedefleniyor. Ancak kamuoyuna açıklanmış bir ticari hizmete başlama tarihi, son kullanıcı tarifesi veya Türkiye genelinde bireysel abonelik modeli bulunmuyor.
Türksat-Biruni projesi nedir?
Proje, Türksat ile Katar merkezli Es’hailSat’ın uydu varlıklarını, yer altyapılarını, dağıtım ağlarını ve müşteri portföylerini birlikte değerlendireceği uzun vadeli bir iş birliğine dayanıyor. Anlaşma Katar’ın başkenti Doha’da, Es’hailSat Başkanı ve CEO’su Ali Ahmed Al-Kuwari ile Türksat Genel Müdürü Ahmet Hamdi Atalay tarafından imzalandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, ortaklığın Türkiye’nin uydu haberleşme kapasitesini ve uluslararası pazarlara erişimini güçlendirmeyi amaçladığını açıkladı.
50 Gbps kapasite ne anlama geliyor?
Bakanlık açıklamasında Türksat’ın kullanımına sunulacak kapasitenin 50 Gbps’a kadar çıkabileceği bildirildi. Gbps, saniyede gigabit veri aktarım kapasitesini ifade ediyor. Bu değer uydunun veya ortaklığın toplam haberleşme kapasitesine ilişkin teknik bir hedef; tek bir ev kullanıcısının 50 Gbps hızında internet kullanacağı anlamına gelmiyor. Gerçek kullanıcı deneyimi, uydu üzerindeki kapasite paylaşımı, yer istasyonları, servis sağlayıcı altyapısı, kapsama alanı, hava koşulları, terminal donanımı ve ticari paketlere göre değişecek.
Ka-Bant ve 50 derece Doğu yörüngesi
Uydu için açıklanan teknik başlıklardan biri Ka-Bant haberleşme kullanımı. Ka-Bant, yüksek veri kapasitesine imkân sağlayabilen uydu frekans bantlarından biri. Bununla birlikte yağış ve atmosferik koşullar sinyal kalitesini etkileyebildiği için yer istasyonu tasarımı, anten ve bağlantı bütçesi önem taşıyor. Uydunun 50 derece Doğu yörüngesinde konumlandırılması planlanıyor. Bakanlık, Türkiye’nin bu yörüngeye ilişkin frekans ve yörünge haklarının korunacağını, herhangi bir hak devri yapılmayacağını ve fırlatılacak uydunun Uluslararası Telekomünikasyon Birliği nezdinde Türksat adına kayıtlı olacağını belirtti.
Hangi bölgelerde ve sektörlerde kullanılacak?
Resmî açıklamada hizmet coğrafyası Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika olarak sıralandı. Projenin hedeflenen kullanım alanları arasında geniş bant uydu haberleşmesi, havacılık ve denizcilik mobilite hizmetleri, kamu kurumlarının haberleşme ihtiyaçları ve kurumsal veri iletişimi bulunuyor. Uydu bağlantısı, karasal fiber veya mobil şebekenin erişemediği ya da yedek haberleşmeye ihtiyaç duyulan alanlarda tamamlayıcı bir altyapı sağlayabilir.
Starlink benzeri bir sistem mi?
Türksat-Biruni projesini doğrudan Starlink benzeri alçak yörüngeli (LEO) uydu takımyıldızlarıyla aynı teknoloji sınıfında göstermek doğru değil. Bakanlık açıklamasında 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacak yüksek kapasiteli bir haberleşme uydusundan söz ediliyor. Jeostatik yörüngedeki uydular geniş bir coğrafyaya hizmet verebilir; ancak Dünya’ya uzaklıkları nedeniyle sinyal gecikmesi, alçak yörüngeli sistemlere kıyasla genellikle daha yüksektir. Projenin duyurulan kapsamı, küresel ölçekte binlerce küçük uyduyla sürekli kapsama sağlayan LEO ağlarından farklıdır.
Finansman, ortaklık ve Türkiye’nin hakları
Bakanlık, projenin Katar finansmanıyla hayata geçirileceğini ve ortak kapasite kullanımının altyapı yatırımlarını daha verimli kılacağını açıkladı. Türksat ile Es’hailSat’ın dağıtım ağları ve müşteri portföylerini birlikte değerlendirmesi, projenin yalnızca teknik kapasite değil ticari erişim boyutu da taşıdığını gösteriyor. Açıklamada Türkiye’nin 50 derece Doğu yörüngesindeki frekans ve yörünge haklarının korunacağı özellikle vurgulandı.
Henüz açıklanmayan noktalar
30 Haziran 2026 tarihli resmî açıklama ortaklığın kapsamını ve hedeflenen kapasiteyi ortaya koyuyor; ancak uydunun fırlatılacağı kesin tarih, hizmete giriş takvimi, bireysel tüketicilere sunulup sunulmayacağı, modem ve anten maliyetleri, aylık abonelik ücretleri, kapsama haritasının ayrıntıları ve hız/latans değerleri açıklamada yer almıyor. Bu nedenle “Türkiye’de uydu interneti hizmeti başladı” veya “her eve 50 Gbps internet geliyor” gibi ifadeler gerçeği yansıtmaz. Bu ayrıntılar Türksat veya Bakanlık tarafından açıklandığında haber güncellenecek.
Türkiye’nin haberleşme altyapısı açısından önemi
Uydu haberleşmesi, afet ve acil durumlarda karasal altyapının zarar görmesi halinde yedek bağlantı sağlayabilmesi, deniz ve hava araçlarının geniş alanlarda iletişim kurabilmesi ve kırsal/uzak bölgelerde bağlantı seçeneklerini artırması bakımından stratejik önem taşıyor. Türksat-Biruni’nin sağlayacağı kapasitenin hangi kamu, kurumsal ve ticari hizmetlere tahsis edileceği ise uygulama takvimi ve sözleşme ayrıntıları açıklandıkça netleşecek.
Kaynak
Editoryal not: Bakanlığın duyuru sayfasında proje görseli bulunuyor. Görselin yeniden yayımlanmasına ilişkin açık lisans veya kullanım izni doğrulanamadığından dosya kopyalanmadı; resmî kaynak görseline bağlantı kaynak bölümünde verildi. Fırlatma ve hizmete başlama takvimi açıklanmadığı için bu bilgiler kesinleştirilmedi.
Kaynak görsel ve telif bilgisi
Projenin resmî görseli Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Türkiye ile Katar’dan uzayda ortak uydu hamlesi başlıklı duyurusunda yer alıyor. Bakanlık sayfasında tüm hakları saklıdır ibaresi bulunduğu ve yeniden kullanım izni doğrulanamadığı için görsel dosyası siteye kopyalanmamıştır. Resmî görsel kaynak bağlantısı korunmuştur.